Мени

Тони Габриќ

Toni-Gabric-400w

Тони Габриќ е роден во 1961 година во Задар, Хрватска. Дипломирал во 1986 година на Филозофскиот факултет во Загреб, на отсеците за филозофија и фонетика.

Почнал да се занимава со новинарство во студентските денови, а најмногу пишувал за „Studentski list“.
По завршувањето на студиите работел како средношколски професор, а потоа како библиотекар во градските библиотеки во Загреб. Во 1993 година дава отказ од библиотеката и започнува да соработува хонорарно со двонеделникот „Arkzin“, весник на анти-воената кампања на Хрватска. Една година подоцна започнува соработка со Feral Tribune. Во Feral работи од 1994-та до 2004-та година.

Во 2004-та година станува уредник на порталот Zamirzine.net. Поради концептуални разлики со издавачот, група соработници на Zamirzine во 2005-та година го лансира порталот H-Alter, чијшто главен уредник е г. Габриќ до денешен ден.

H-Alter во овие 7-8 години работа три пати е избран за еден од десетте најдобри информативни портали во Хрватска на националниот конкурс (Vidi Web Top 100). Во 2007 година четиричлениот тим на H-Alter (Весна Кесиќ, Борис Рашета, Иво Шкориќ и Тони Габриќ) спроведе интервју со новиот претседател на СДП, Зоран Милановиќ, кое хрватското новинарско здружение го прогласи за најистакнато интервју во хрватските печатени медиуми за таа година, со што ја освои и наградата „Марија Јуриќ Загорка“.

Во последниве години најмногу се занимава со покривање и анализа на медиумските политики.

Маркус Икстад

markus-bio-400w

Маркус има 21-годишно искуство во бизнисот со медиуми – 5 години искуство како новинар и продуцент во Германија, а останатите 16 години на комерцијални позиции прво во AP, а потоа во Streamworks International, глобална компанија за стриминг којашто обезбедува извонредни доживувања со видео-пренос во реално време преку која било мрежа, до кој било уред, и е избраниот партнер за видео-пренос во реално време на некои од водечките новински организации во светот кои нудат видео-прилози. Неговото уредничко искуство го става во уникатна позиција да ги разбира потребите за содржини и протокот на вестите, а има развиено и стратешки бизнис-вештини при работењето со брендовите за емитувани, печатени и дигитални вести во Европа, Блискиот Исток и Африка.

Целта на Маркус е да ја користи својата стручност, комерцијалните успеси, изобилството од контакти во медиумите, како и неговата визија за иднината на етаблираните новински брендови, со цел да создава нови дигитални бизнис-модели и нови доживувања за гледачите на видео-вести.

Како државјанин на САД израснат и образован во Германија и САД, Маркус ја започна својата новинарска кариера во телевизиските вести, како хонорарен соработник во различни германски ТВ-станици во улога на репортер, презентер и продуцент. Од 1992 година помагаше во воспоставувањето на каналот на англиски јазик на германскиот глобален радиодифузер – телевизијата Дојче Веле, пред да се приклучи на Асошиејтед прес (AP) во Лондон на комерцијална позиција во средината на 1997 година, каде што на крај надгледуваше една петтина од вкупниот профит на AP.

Во Streamworks International, Маркус ја применува врвната технологијата „Видео-преку-IP“ на оваа компанија за да и помогне на медиумската индустрија во транзицијата кон испораката и дистрибуцијата на видео-вести во реално време преку интернет.

Second International Conference “e-Society.Mk”

Topics to be covered in this conference will include:

  • Best Practices in Institutional Framework Building
  • E-government & Citizen Participation
  • Freedom of Information and Data Privacy
  • e-Commerce, Cyber-crime and cyber-security legislation
  • New Media Influence on Policy: Digital Switch
  • Building Synergy: Bridging the Gap eEU-eSEE
  • Gender Evaluation of IT Projects
  • Online Journalism
  • Blogging and other new media
  • Freedom of expression on the internet
  • e-Accessibility: Inclusion of People with Disabilities in the IS
  • Free and Open Source Software

Social Media for Democracy

ACTA – Активни граѓани преземаат акција

UntitledПроектот ги обединува граѓаните активни во младинските организации и невладините организации активни на интернет од различни европски земји за да дискутираат за авторските права, пиратеријата и приватноста на интернет, ефективноста и етиката на движењето Anonymous; да го анализираат учеството на граѓанското општество во процесите на донесување одлуки за ACTA на национално и европско ниво, да истражуваат и да дознаат како да влијаат на националните парламенти и на Европскиот парламент во однос на политиките и законодавството.

Сакаме да поттикнеме акција, дебатирање и размислување за учеството на европските граѓани и демократијата, со анализирање на ACTA и сродни прашања. Клучни начела на проектот ќе бидат поттикнување интеракција меѓу граѓаните и граѓанските организации од сите земји-учеснички, дискусии, размена на мислења и претставување на мислењето на граѓаните и резултатите од проектот пред релевантните носители на одлуки на локално, национално и на ниво на ЕУ.

Проектот е амбициозен и се стреми да им овозможи на граѓаните да играат целосна улога во демократскиот живот на ЕУ. За да се постигнат горенаведените цели ќе се организираат два меѓународни настани (секој со повеќе од 120 учесници од 7 земји и 14 партнерски организации); едниот во ноември во Крањска гора/Љубљана, а другиот во март во Марибор, најмалку 10 јавни дебати во различни средини и земји; специјална повеќејазична веб-локација и други алатки за комуникација преку интернет; прирачник со презентациите и трудовите за ACTA и ДВД со видео материјал.

Од една страна, проектните активности се стремат да им овозможат на учесниците да практикуваат европско граѓанство и да станат активни граѓани во нивната околина, нудејќи им знаење, информации и вештини за организирање, спроведување и учествување во разни видови јавни дискусии и други акции на интернет, а од друга страна ќе им се обезбеди знаење и разбирање на стратегиите за граѓанско учество, комуникацијата со носителите на одлуки, важноста, контроверзноста, дилемите околу прашањата поврзани со ACTA и потребата од изнаоѓање решение прифатливо за граѓаните, владите и корпорациите.

Untitled1

Проектот е поддржан од Европската Унија, Програма Европа за граѓаните, Акција 2 – Активно граѓанско општество во Европа, Мерка 3 – Поддршка на проекти иницирани од граѓански организации. Водечки партнер е Za in proti, zavod za kulturo dialoga од Словенија, www.zainproti.com.

Партнери 

-       од Словенија INEPA – Inštitut za elektronsko participacijo, www.inepa.si, Studio 12, www.studio12.si, Dobrodelni klub Leo klub Murska Sobota, Društvo uporabnikov Linuxa Slovenija, http://www.lugos.si; Klub evropskih študentov; Zavod za študentske kulturne dejavnosti študentske organizacije, www.kiberpipa.org;

-       од Хрватска: Splitska debatna unija in HERMES – Hrvatska edukacijska i razvojna mreža za evolucijo  sporazumevanja, www.facebook.com/HERMES.CommuniAction;
-       од Португалија: Sociedade de Debates da Universidade do Porto, www.sdd.up.pt;
-       од Македонија: Metamorphosis, Foundation for Internet and Society,www.metamorphosis.org.mk;
-       од Романија: ARDOR Muntenia;
-       од Литванија: Educational Debate Centre, http://www.debate.lt;
-       од Латвија: Riga Student Association, http://www.sserigads.com

Назад кон Друштвени медиуми

Иницијатива за отворени образовни ресурси

Општата цел на проектот е да се придонесе кон развојот на критичко размислување и демократизација во Македонија преку конструктивна употреба на нови технологии како алатки за зголемување на количеството и квалитетот на образовни, научни и академски е-содржини.

Поконкретно, проектот има специфична цел да влијае на подигање на свеста и капацитетот на академската јавност за создавање и користење на отворени образовни ресурси.

Активности:

  1. Формирање на координативна група на ООР во Македонија. Во неа, ќе бидат вклучени  важни чинители во областа, како претставници на универзитети и средни училишта, релевантни државни институции и библиотеки, кои ќе придонесуваат во промоцијата на ООР.
  2. Прирачник за ООР кој ќе се печати во 1.000 примероци (500 на македонски и 500 на албански), а чија содржина ќе биде фокусирана на објаснување на концептот на ООР, истакнување на придобивките, начините за негова примена, со акцент на веб-сајтот како клучно место за споделување и користење на споделените ресурси. Прирачникот ќе биде достапен и во електронска верзија под Криејтив комонс лиценца, а печатеното издание ќе се дистрибуира на конференцијата, на работилниците, како и при секоја директна средба со клучните чинители во областа.
  3. Промотивни материјали (1.000 постери, 1.000 летоци и 1 вирално видео) кои имаат цел да го промовираат концептот на ООР, активностите во проектот, веб-сајтот и да ја подигнуваат свеста за придобивките од неговото користење од страна на што поголем број луѓе. Дополнително, промотивните активности редовно ќе се одвиваат преку социјалните мрежи.
  4. Веб-сајт за промоција на ООР во Македонија и подигање на јавната свест за ползата од примена на овој концепт, преку објавување информации за тековните активности во рамките на проектот, промотивните и едукативните материјали, содржини за објаснување на концептот на ООР и достапност на алатките за негова примена во пракса, како и линкови до други корисни сајтови и ресурси и известувања за важните случувања поврзани со ООР во светот. Втората функција на веб-сајтот е да овозможува директно поставување образовни ресурси и научно-истражувачки материјали на локалните јазици, тематски структурирани и лесно достапни. Целта е веб-сајтот да стане централна точка за пребарување и споделување на достапните ООР. Сајтот ќе биде достапен на македонски и на албански јазик.
  5. Работилници за ООР (5) наменети за наставници, професори, истражувачи и сл., кои имаат за цел да го претстават начинот за користење ООР и отворен пристап, како алатка во процесот на образование, учење, истражување и преглед на постоечките научно-истражувачки складишта кои архивираат научни списанија, научни трудови и друг вид образовен и научно-академски материјал.
  6. Поддршка на партнерите во проектот во процесот на архивирање на нивните достапни електронски материјали со цел овозможување нивна достапност за користење од страна на други. Ова ќе вклучува помош во изборот на системи за архивирање и складирање на содржини, како и техничка помош во процесот на нивно поставување.
  7. Дводневна конференција за промоција на важни идеи и концепти за отворени образовни ресурси во Македонија, како и разгледување на политиките кои се директно поврзани со нивниот развој. На конференцијата ќе презентираат клучни чинители во оваа област, како претставници на релевантните министерства, универзитетите ширум Македонија, како и претставници од локални организации од Македонија и експерти од други земји во кои ООР се на повисоко ниво на развој. Целта на дводневниот настан е запознавање со самиот концепт, потенцијалите за развој и преглед на досегашните ресурси, разгледување на искуствата и добрите практики, како и изведување заклучоци и давање препораки за поставување на ООР како важен концепт во процесот на образование и развој на научно-истражувачката дејност во иднина.

Очекувани резултати:

  • да се зајакне свеста за важноста на концептот на отворени образовни ресурси и да се придонесе кон подобрување на правните и институционални рамки за тие да станат попогодни за развој на е-содржини
  • да се подобри видливоста на академските публикации и да се креираат нови ресурси со кои ќе се промовираат и агрегираат публикации под криејтив комонс лиценци и со отворен пристап
  • да се зголеми квалитетот на образовните содржини релевантни за учениците и студентите во Македонија
  • да се зголеми квалитетот на локални содржини слободно достапни преку интернет преку зголемување на јавната свест и нивото на информатички вештини, врз основа на примена на најдобри пракси.

Период на спроведување: декември 2011 – декември 2012

  • „Отворени образовни ресурси“ на Фејсбук
  • „Отворени образовни ресурси“ на Твитер
  •  

    Иницијатива за отворени образовни ресурси

    Општата цел на проектот е да се придонесе кон развојот на критичко размислување и демократизација во Македонија преку конструктивна употреба на нови технологии како алатки за зголемување на количеството и квалитетот на образовни, научни и академски е-содржини.

    Поконкретно, проектот има специфична цел да влијае на подигање на свеста и капацитетот на академската јавност за создавање и користење на отворени образовни ресурси.

    Активности:

    1. Формирање на координативна група на ООР во Македонија. Во неа, ќе бидат вклучени  важни чинители во областа, како претставници на универзитети и средни училишта, релевантни државни институции и библиотеки, кои ќе придонесуваат во промоцијата на ООР.
    2. Прирачник за ООР кој ќе се печати во 1.000 примероци (500 на македонски и 500 на албански), а чија содржина ќе биде фокусирана на објаснување на концептот на ООР, истакнување на придобивките, начините за негова примена, со акцент на веб-сајтот како клучно место за споделување и користење на споделените ресурси. Прирачникот ќе биде достапен и во електронска верзија под Криејтив комонс лиценца, а печатеното издание ќе се дистрибуира на конференцијата, на работилниците, како и при секоја директна средба со клучните чинители во областа.
    3. Промотивни материјали (1.000 постери, 1.000 летоци и 1 вирално видео) кои имаат цел да го промовираат концептот на ООР, активностите во проектот, веб-сајтот и да ја подигнуваат свеста за придобивките од неговото користење од страна на што поголем број луѓе. Дополнително, промотивните активности редовно ќе се одвиваат преку социјалните мрежи.
    4. Веб-сајт за промоција на ООР во Македонија и подигање на јавната свест за ползата од примена на овој концепт, преку објавување информации за тековните активности во рамките на проектот, промотивните и едукативните материјали, содржини за објаснување на концептот на ООР и достапност на алатките за негова примена во пракса, како и линкови до други корисни сајтови и ресурси и известувања за важните случувања поврзани со ООР во светот. Втората функција на веб-сајтот е да овозможува директно поставување образовни ресурси и научно-истражувачки материјали на локалните јазици, тематски структурирани и лесно достапни. Целта е веб-сајтот да стане централна точка за пребарување и споделување на достапните ООР. Сајтот ќе биде достапен на македонски и на албански јазик.
    5. Работилници за ООР (5) наменети за наставници, професори, истражувачи и сл., кои имаат за цел да го претстават начинот за користење ООР и отворен пристап, како алатка во процесот на образование, учење, истражување и преглед на постоечките научно-истражувачки складишта кои архивираат научни списанија, научни трудови и друг вид образовен и научно-академски материјал.
    6. Поддршка на партнерите во проектот во процесот на архивирање на нивните достапни електронски материјали со цел овозможување нивна достапност за користење од страна на други. Ова ќе вклучува помош во изборот на системи за архивирање и складирање на содржини, како и техничка помош во процесот на нивно поставување.
    7. Дводневна конференција за промоција на важни идеи и концепти за отворени образовни ресурси во Македонија, како и разгледување на политиките кои се директно поврзани со нивниот развој. На конференцијата ќе презентираат клучни чинители во оваа област, како претставници на релевантните министерства, универзитетите ширум Македонија, како и претставници од локални организации од Македонија и експерти од други земји во кои ООР се на повисоко ниво на развој. Целта на дводневниот настан е запознавање со самиот концепт, потенцијалите за развој и преглед на досегашните ресурси, разгледување на искуствата и добрите практики, како и изведување заклучоци и давање препораки за поставување на ООР како важен концепт во процесот на образование и развој на научно-истражувачката дејност во иднина.

    Очекувани резултати:

    • да се зајакне свеста за важноста на концептот на отворени образовни ресурси и да се придонесе кон подобрување на правните и институционални рамки за тие да станат попогодни за развој на е-содржини
    • да се подобри видливоста на академските публикации и да се креираат нови ресурси со кои ќе се промовираат и агрегираат публикации под криејтив комонс лиценци и со отворен пристап
    • да се зголеми квалитетот на образовните содржини релевантни за учениците и студентите во Македонија
    • да се зголеми квалитетот на локални содржини слободно достапни преку интернет преку зголемување на јавната свест и нивото на информатички вештини, врз основа на примена на најдобри пракси.

    Период на спроведување: декември 2011 – декември 2012

  • „Отворени образовни ресурси“ на Фејсбук
  • „Отворени образовни ресурси“ на Твитер
  •  

    За нас

    Метаморфозис е независна, непартиска и непрофитна фондација со седиште во Скопје, Република Македонија. Мисијата на Метаморфозис е да придонесе за развој на демократијата и подобрување на квалитетот на живеење преку иновативна примена и ширење на знаењето. Наши главни вредности се отвореност, еднаквост и слобода.

    Метаморфозис започна со работа во 1999 година како дел од програмата за електронско издаваштво на Фондацијата Институт отворено општество – Македонија. Во 2004 година стана посебен правен субјект.

     

    Персонал на фондацијата Метаморфозис

    Управен одбор на фондацијата Метаморфозис

    Мисијата на Метаморфозис е да придонесе за развој на демократијата и подобрување на квалитетот на живеење преку иновативна примена и ширење на знаењето. Наши главни вредности се отвореност, еднаквост и слобода.

    Добро владеење: Слободен пристап до информации од јавен карактер (во тек)

    Затоа, Фондацијата Отворено општество – Македонија во соработка со своите партнери Транспарентност Македонија, Фондацијата Метаморфозис, Македонското здружение на младите правници, Младинскиот образовен форум и Цивил – центар за слобода, преку веб-сајтот spinfo.org.mk им ја става на располагање целата досегашна пракса на спроведувањето на законот во рубриката Случаи, од каде што сите заинтересирани можат да ги добијат податоците со кои се располага, а кои се добиени преку користење на Законот за слободен пристап до информациите од јавен карактер.

    Веб-сајтот www.spinfo.org.mk им нуди на граѓаните и на сите заинтересирани да имаат увид во информациите од јавен карактер кои се веќе објавени или доставени, да се инспирираат за видовите на прашања кои можат да им ги поставуваат на властите, како и можноста директно преку веб-сајтот да ги поставуваат овие прашања.

    Ова е нова алатка, која е достапна онлајн и која ќе овозможи граѓаните, новинарите и сите заинтересирани да се запознаат како да поднесат барања за слободен пристап до информации, но и да ги споредат и спротивстават искуствата од користењето на ова право, со повеќе од 2.500 споредени случаи достапни на веб страната. Граѓаните ќе имаат можност преку оваа нова алатка да ги истакнат слабостите и најдобрите практики од правото на слободен пристап.

    Фондацијата Метаморфозис ги дигитализираше барањата на граѓани за слободен пристап до информации од јавен карактер и истите се достапни во делот Ресурси на веб-локацијата на проектот.

    Проектот е финансиран од Фондацијата отворено општество – Македонија

    Слободен пристап до информации од јавен карактер (во тек)

    Затоа, Фондацијата Отворено општество – Македонија во соработка со своите партнери Транспарентност Македонија, Фондацијата Метаморфозис, Македонското здружение на младите правници, Младинскиот образовен форум и Цивил – центар за слобода, преку веб-сајтот spinfo.org.mk им ја става на располагање целата досегашна пракса на спроведувањето на законот во рубриката Случаи, од каде што сите заинтересирани можат да ги добијат податоците со кои се располага, а кои се добиени преку користење на Законот за слободен пристап до информациите од јавен карактер.

    Веб-сајтот www.spinfo.org.mk им нуди на граѓаните и на сите заинтересирани да имаат увид во информациите од јавен карактер кои се веќе објавени или доставени, да се инспирираат за видовите на прашања кои можат да им ги поставуваат на властите, како и можноста директно преку веб-сајтот да ги поставуваат овие прашања.

    Ова е нова алатка, која е достапна онлајн и која ќе овозможи граѓаните, новинарите и сите заинтересирани да се запознаат како да поднесат барања за слободен пристап до информации, но и да ги споредат и спротивстават искуствата од користењето на ова право, со повеќе од 2.500 споредени случаи достапни на веб страната. Граѓаните ќе имаат можност преку оваа нова алатка да ги истакнат слабостите и најдобрите практики од правото на слободен пристап.

    Фондацијата Метаморфозис ги дигитализираше барањата на граѓани за слободен пристап до информации од јавен карактер и истите се достапни во делот Ресурси на веб-локацијата на проектот.

    Проектот е финансиран од Фондацијата отворено општество – Македонија

    Добро владеење: Проект за е-Влада – Поддршка на институциите за воведување стандарди (2010-2011)

    Проектот за е-Влада финансиран од USAID го спроведуваше мрежата Internews во периодот од 2004 до 2010 г., а во периодот од 2010 до 2011 г. истиот го спроведуваше во соработка со Фондацијата Метаморфозис. Главната цел на проектот беше да се имплементираат модерни решенија за е-власт во Република Македонија кои би ја зголемиле ефикасноста и транспарентноста на управувањето со јавниот сектор и би отвориле нови канали за водење бизнис на отворен и безбеден начин, со што Македонија би станала поатрактивна за инвестициската заедница.

    Проектот за е-Влада разви 11 апликации. Најголем дел од нив беа наменети за олеснување на комуникацијата меѓу владините институции и деловната заедница (G2B), но неколку се фокусираа на интеракцијата помеѓу државната администрација и граѓаните (G2C) или интеракцијата во рамките на одредени владини институции (G2G). Работата на проектот и севкупните заложби на Владата на Република Македонија во областа на е-влада неодамна беа потврдени од страна на International Herald Tribune во статијата со наслов „Борба против корупцијата преку е-власт“ (Преземете ја статијата).

    Со процесот на развој на сите апликации целосно управуваше персоналот на проектот за е-влада, кој вршеше и реинженеринг на деловните процеси, промени во законската рамка, дизајн на моделот на апликацијата, како и избор на програмерот на софтверот. Софтверот за секоја апликација го развиваа локалните македонски ИТ компании.

    Проект за е-Влада – Поддршка на институциите за воведување стандарди (2010-2011)

    Проектот за е-Влада финансиран од USAID го спроведуваше мрежата Internews во периодот од 2004 до 2010 г., а во периодот од 2010 до 2011 г. истиот го спроведуваше во соработка со Фондацијата Метаморфозис. Главната цел на проектот беше да се имплементираат модерни решенија за е-власт во Република Македонија кои би ја зголемиле ефикасноста и транспарентноста на управувањето со јавниот сектор и би отвориле нови канали за водење бизнис на отворен и безбеден начин, со што Македонија би станала поатрактивна за инвестициската заедница.

    Проектот за е-Влада разви 11 апликации. Најголем дел од нив беа наменети за олеснување на комуникацијата меѓу владините институции и деловната заедница (G2B), но неколку се фокусираа на интеракцијата помеѓу државната администрација и граѓаните (G2C) или интеракцијата во рамките на одредени владини институции (G2G). Работата на проектот и севкупните заложби на Владата на Република Македонија во областа на е-влада неодамна беа потврдени од страна на International Herald Tribune во статијата со наслов „Борба против корупцијата преку е-власт“ (Преземете ја статијата).

    Со процесот на развој на сите апликации целосно управуваше персоналот на проектот за е-влада, кој вршеше и реинженеринг на деловните процеси, промени во законската рамка, дизајн на моделот на апликацијата, како и избор на програмерот на софтверот. Софтверот за секоја апликација го развиваа локалните македонски ИТ компании.

    Добро владеење: popravi.mk

    Popravi.MK е сервис кој им овозможува на граѓаните да помогнат во откривање на проблеми настанати на јавна површина. Со нивно споделување граѓаните им помагаат на општините побрзо и поефикасно да ги отстранат.

    Со помош на мобилната апликација, се овозможува пријавување на проблем веднаш по забележувањето, со ГПС координати и фотографија.

    Сервисот е активен и достапен на секој заинтересиран да го користи. Во наредниот период се планирани средби и соработки со општините. Доколку е возможно би се работело на соработка со неколку општини кои би го користеле сервисот за лоцирање на проблемите во нивните региони.

    Проектот е финансиран од Фондацијата отворено општество – Македонија

    Назад кон Добро владеење

    popravi.mk

    Popravi.MK е сервис кој им овозможува на граѓаните да помогнат во откривање на проблеми настанати на јавна површина. Со нивно споделување граѓаните им помагаат на општините побрзо и поефикасно да ги отстранат.

    Со помош на мобилната апликација, се овозможува пријавување на проблем веднаш по забележувањето, со ГПС координати и фотографија.

    Сервисот е активен и достапен на секој заинтересиран да го користи. Во наредниот период се планирани средби и соработки со општините. Доколку е возможно би се работело на соработка со неколку општини кои би го користеле сервисот за лоцирање на проблемите во нивните региони.

    Проектот е финансиран од Фондацијата отворено општество – Македонија

    Назад кон Добро владеење

    Добро владеење: pisi.im

    Сервисот pisi.im нуди опција граѓаните да поставуваат прашања до своите избраници (градоначалници, советници во општина и пратеници) преку електронска пошта. Преку транспарентен процес се овозможува секој граѓанин да избере претставник на кој сака да му постави прашање, кое покрај тоа што ќе биде пратен до соодветниот претставник по е-пошта, тоа ќе биде и објавено на сајтот.

    Доколку претставникот одговори на поставеното прашање, граѓанинот ќе го добие одговорот по е-пошта и истиот одговор ќе биде објавен на сајтот. Со ваквата практика покрај тоа што се покажува
    отвореноста на претставниците, се овозможува и една база на прашања и одговори, кои се достапни онлајн за секој заинтересиран граѓанин.

    Проектот е финансиран од Фондацијата отворено општество – Македонија

    Назад кон Добро владеење

    pisi.im

    Сервисот pisi.im нуди опција граѓаните да поставуваат прашања до своите избраници (градоначалници, советници во општина и пратеници) преку електронска пошта. Преку транспарентен процес се овозможува секој граѓанин да избере претставник на кој сака да му постави прашање, кое покрај тоа што ќе биде пратен до соодветниот претставник по е-пошта, тоа ќе биде и објавено на сајтот.

    Доколку претставникот одговори на поставеното прашање, граѓанинот ќе го добие одговорот по е-пошта и истиот одговор ќе биде објавен на сајтот. Со ваквата практика покрај тоа што се покажува
    отвореноста на претставниците, се овозможува и една база на прашања и одговори, кои се достапни онлајн за секој заинтересиран граѓанин.

    Проектот е финансиран од Фондацијата отворено општество – Македонија

    Назад кон програмата Добро владеење

    Зајакнување на граѓанското учество во законодавниот процес

    Фондацијата Метаморфозис е вклучена во проектот „Зајакнување на граѓанското учество во законодавниот процес“, на Националниот демократски институт (НДИ), а со цел да застапува за донесување на закон за справување со електронски и електричен отпад.

    Како прва активност од овој проект беше брифинг за проблемот со е-отпадот за пратениците од комисијата за транспорт, врски и екологија на Собранието на Република Македонија. Во рамките на проектот се организираа и јавни дебати за нацрт Законот за управување со електрична и електронска опрема и отпадна електрична и електронска опрема, во соработка со Министерството за животна средина и просторно планирање.

    Во план е создавање на документарец за ситуацијата, опасностите и начинот на третирање на е-отпадот, со цел да се подигне свеста на јавноста за ова прашање.

    Овие активности се во согласност и со тековниот проект на Метаморфозис на оваа тема: „Балканска мрежа за застапување при управување со е-отпад“.

    Како да се справите со е-отпадот

    e_waste_recycle

    Донирајте!

    Старите уреди кои веќе не ги користите, може да ги донирате. Постојат многу луѓе кои со задоволство ќе ги прифатат и ќе продолжат да ги користат. Доколку имате опрема за донирање може да ја огласите на сајтот на проектот „Балканска мрежа за застапување при управување со е-отпад“, во делот Ре-употреби.

    Вратете ги на производителот или рециклирајте

    Многу производители нудат опција да го вратите вашиот стар уред, со цел тие понатаму соодветно да го рециклираат. Исто така постојат компании во Македонија кои вршат преземање на е-отпад и потоа ги рециклираат, но за тоа да се случи потребно е да имате поголемо количество. Доколку имате е-отпад од кој сакате да се ослободите, пишете ни за повеќе информации или пак обратете се на некоја од компаниите кои се занимаваат со тоа:

    Дуна Компјутери
    бул. Октомвриска револуција бр. 18 лок. 2
    1000 Скопје
    тел. + 389 (0)2 3104 500
    факс. + 389 (0)2 3104 530
    contact@duna.mk


    ИВАЛ Трејд

    Скопје – представништво
    Лондонска бб.
    тел.: +389 (0)2 307 6442
    ordant@t-home.mk
    Штип – представништво
    Железничка бб.
    тел: +389 (0)32 385 004
    ivaltrejd@t-home.mk
    info@ivaltrade.com

    ГОКО Кар
    Бензинска пумпа „ЕЛГО“
    Виница, Р. Македонија
    моб.: +389 (0)70 708 530
    тел.: +389 (0)33 360 140
    Ivanov.NBG@googlemail.com

    ЊУ-ФЛЕШ
    Струмица
    моб.: +389 (0)75 421 660
    моб.: +389 (0)70 515 789
    rizovzoran@yahoo.com

    Секако за да придонесете за помалку е-отпад може и да купувајте помалку. Не го заменувајте вашиот стар уред, кој сè уште ја врши својата функција само затоа што излегол нов модел. Ако веќе се решите да купите, купете производ означен како еколошки.

    Министерството за животна средина и просторно планирање изготви нацрт Закон за управување со електрична и електронска опрема и отпадна електрична и електронска опрема, кој се очекува да биде во собраниска процедура на есен, а да стапи во сила од 2013 година, со кој проблемот за ослободување од е-отпадот треба да биде надминат

    Текстот е оригинално објавен на: IT.com.mk

    Добро владеење: vistinomer.mk

    Преку објавување на Вистиномер.мк, Фондацијата „Метаморфозис“ стави на располагање на јавноста уште една алатка за зголемување на отчетноста и одговорноста на партиите пред граѓаните.

    Вистиномер.мк ги анализираше ветувањата на политичките субјекти и ги презентираше во лесно читлива, агрегирана форма, заедно со систематски статистички податоци. Секое идентификувано ветување доби оценка според степенот на исполнетост: исполнето, делумно исполнето или неисполнето. Ветувањата кои беа нелогични или искажани на начин што оневозможува да се проверат беа означени како недоследни.
     
    Преку запознавање со ветувањата и со аргументите од објасненијата, граѓаните се едуцираа како да ги читаат и интерпретираат изборните програми и платформи, како и самите да следат и да оценуваат колку од тоа што е напишано и ветено се исполнува.

    vistinomer-web Вистиномер го следи остварувањето на предизборните ветувања на победниците на изборите во 2011 г., како и изјавите на политичарите кои може да се класифицираат како ветувања меѓу самите избори.

    Основна намена на Вистиномер.мк е да го зголеми знаењето на граѓаните, медиумите, невладините организации, но и на партиите и нивните членови кои преку него имаат прилика да се запознаат и со низа аспекти на политичкиот процес од Македонија.

    Со објавување на Вистиномер, како и со претходната веб-апликација Гласомер.мк , Фондацијата „Метаморфозис“ jа продолжи регионалната соработка со граѓанските здруженија „Зашто не“ од Босна и Херцеговина и ЛиНет од Србија за примена на нови технологии за поголема транспарентност, поддржана од американската непрофитна фондација НЕД (National Endowment for Democracy), финансирана од Конгресот на САД,  како дел од напорите за развој на демократијата во регионот.

    Назад кон Добро владеење

    vistinomer.mk

    Преку објавување на Вистиномер.мк, Фондацијата „Метаморфозис“ стави на располагање на јавноста уште една алатка за зголемување на отчетноста и одговорноста на партиите пред граѓаните.

    Вистиномер.мк ги анализираше ветувањата на политичките субјекти и ги презентираше во лесно читлива, агрегирана форма, заедно со систематски статистички податоци. Секое идентификувано ветување доби оценка според степенот на исполнетост: исполнето, делумно исполнето или неисполнето. Ветувањата кои беа нелогични или искажани на начин што оневозможува да се проверат беа означени како недоследни.
     
    Преку запознавање со ветувањата и со аргументите од објасненијата, граѓаните се едуцираа како да ги читаат и интерпретираат изборните програми и платформи, како и самите да следат и да оценуваат колку од тоа што е напишано и ветено се исполнува.

    vistinomer-web Вистиномер го следи остварувањето на предизборните ветувања на победниците на изборите во 2011 г., како и изјавите на политичарите кои може да се класифицираат како ветувања меѓу самите избори.

    Основна намена на Вистиномер.мк е да го зголеми знаењето на граѓаните, медиумите, невладините организации, но и на партиите и нивните членови кои преку него имаат прилика да се запознаат и со низа аспекти на политичкиот процес од Македонија.

    Со објавување на Вистиномер, како и со претходната веб-апликација Гласомер.мк , Фондацијата „Метаморфозис“ jа продолжи регионалната соработка со граѓанските здруженија „Зашто не“ од Босна и Херцеговина и ЛиНет од Србија за примена на нови технологии за поголема транспарентност, поддржана од американската непрофитна фондација НЕД (National Endowment for Democracy), финансирана од Конгресот на САД,  како дел од напорите за развој на демократијата во регионот.

    Назад кон Добро владеење

    Добро владеење: glasomer.mk

    За првпат во историјата на македонската демократија, преку веб-апликацијата Гласомер.мк граѓаните имаа можност директно да ги споредат политичките понуди на партиите што учествуваа на парламентарните избори во 2011 г. со своите ставови и мислења.
     
    Со објавување на Гласомерот, Фондацијата „Метаморфозис“ од Скопје во соработка со граѓанските здруженија „Зашто не“ од Сараево и ЛиНет од Белград, ја продолжи регионалната иницијатива за примена на нови технологии за едукација на гласачите и поголема транспарентност на политичките субјекти поддржана од американската непрофитна фондација НЕД, финансирана од Конгресот на САД,  како дел од напорите за развој на демократијата во регионот.

    Како функционира Гласомер.мк?

    Сите политички партии во Македонија добија покана да одговорат на едноставен прашалник и на тој начин да ги известат граѓаните за своите ставови, мислења и намери. Најголем дел од клучните политички субјекти ја искористија оваа можност за транспарентен контакт со електоратот и нивните одговори беа внесени во системот.

    Сите корисници на интернет можеа да го пополнат истиот прашалник по што системот им нудеше да ги споредат сопствените одговори со оние од партиите, како и да дознаат многу повеќе за нивните декларирани ставови по низа прашања поврзани со јавните политики во клучните општествени области.

    Резултат на користење на Гласомер.мк е подигање на нивото на знаење на граѓаните, како и проширување на можностите партиите преку интеракција со граѓанскиот сектор и јавноста да го подигнат нивото на транспарентност и отчетност кон народот.

    Назад кон Добро владеење

    glasomer.mk

    За првпат во историјата на македонската демократија, преку веб-апликацијата Гласомер.мк граѓаните имаа можност директно да ги споредат политичките понуди на партиите што учествуваа на парламентарните избори во 2011 г. со своите ставови и мислења.
     
    Со објавување на Гласомерот, Фондацијата „Метаморфозис“ од Скопје во соработка со граѓанските здруженија „Зашто не“ од Сараево и ЛиНет од Белград, ја продолжи регионалната иницијатива за примена на нови технологии за едукација на гласачите и поголема транспарентност на политичките субјекти поддржана од американската непрофитна фондација НЕД, финансирана од Конгресот на САД,  како дел од напорите за развој на демократијата во регионот.

    Како функционира Гласомер.мк?

    Сите политички партии во Македонија добија покана да одговорат на едноставен прашалник и на тој начин да ги известат граѓаните за своите ставови, мислења и намери. Најголем дел од клучните политички субјекти ја искористија оваа можност за транспарентен контакт со електоратот и нивните одговори беа внесени во системот.

    Сите корисници на интернет можеа да го пополнат истиот прашалник по што системот им нудеше да ги споредат сопствените одговори со оние од партиите, како и да дознаат многу повеќе за нивните декларирани ставови по низа прашања поврзани со јавните политики во клучните општествени области.

    Резултат на користење на Гласомер.мк е подигање на нивото на знаење на граѓаните, како и проширување на можностите партиите преку интеракција со граѓанскиот сектор и јавноста да го подигнат нивото на транспарентност и отчетност кон народот.

    Назад кон Добро владеење

    Што можете да направите со е-отпадот?

    Еве што може да направите за да придонесете за намалување на е-отпадот:

    • Купувајте помалку. Не го заменувајте вашиот стар уред, кој сè уште ја врши својата функција само затоа што излегол нов модел. Ако веќе се решите да купите, купете производ означен како еколошки.
    • Донирајте. Старите уреди кои веќе не ги користите, може да ги донирате. Постојат многу луѓе кои со задоволство ќе ги прифатат и ќе продолжат да ги користат. Доколку имате опрема за донирање може да ја огласите на нашата страница, во делот Ре-употреби
    • Вратете ги на производителот или рециклирајте. Многу производители нудат опција да го вратите вашиот стар уред, со цел тие понатаму соодветно да го рециклираат. Исто така постојат компании во Македонија кои вршат преземање на е-отпад и потоа ги рециклираат, но за тоа да се случи потребно е да имате поголемо количество. Доколку имате е-отпад од кој сакате да се ослободите, пишете ни за повеќе информации.

    bewman_crowdmapЗа да видите дел од компаниите кои работат во полето на собирање и третирање на е-отпад на територијата на Македонија, може да ја посетите нашата мапа на засегнати страни од оваа област.

    Доколку знаете други компании кои се занимаваат со откуп, складирање и третирање на е-отпад или пак наидете на нелегално фрлање на е-отпад, би ве замолиле да го означите тоа на нашата мапа.

    Зошто е-отпадот претставува проблем?

    Одговорност на производителитеПроблем 1: Лош дизајн и агресивен маркетинг од компаниите кои произведуваат електронски и електрични уреди. Модерните уреди многу брзо стануваат застарени и отфрлени. Иновациите, како минијатуризација, резултираат со се помали и пофункционални уреди, кои се потешко се надградуваат или расклопуваат за рециклирање. Како надополнување на технолошките напредувања, агресивните маркетинг кампањи за електронските и електрични уреди не тераат да размислуваме за нашата сè уште функционална опрема како стара по само една или две години користење, што придонесува за неприроден циклус на замена на уредите.

    Сите уреди се дизајнирани за да ги фрлите кога ќе завршите со нив. Но каде да ги фрлите? Секако, тоа место не постои навистина! (Мекдонах и Браунгарт 2002)“

    Проблем 2: Електронските и електрични уреди содржат многу токсични супстанци, што го прави е-отпадот токсичен. Повеќе од 1000 материјали се користат за да се направат нашите електронски гаџети и нивните компоненти – проводниците за чиповите, матичните плочи, дисковите итн. Многу од нив се токсични, меѓу кои ПВЦ, тешки метали (како  олово, жива, арсен и кадмиум), хексавалентен хром, пластика и гасови кои се штетни за човековото здравје и животната средина доколку не се раководат соодветно. Депониите се најчестото место каде што завршува е-отпадот, а дури и најсовремените депонии не успеваат да спречат истекување на тешките метали и други токсични супстанци во почвата и водите.

    Проблем 3: Електронските и електрични уреди содржат многу скапоцени и ретки материјали. Покрај штетните, токсични супстанци, електронските и електрични уреди содржат и други супстанци кои се од голема вредност. Поголемиот дел од скапоцени супстанци се наоѓаат во шемите на печатено коло (printed circuit boards). Во компјутерите може да се најде железо, алуминиум, бакар, олово, никел, лим, злато, сребро, платина и паладиум. Металите и другите скапоцени супстанци може да се најдат и во други електронски компоненти, како бакар во жиците и железо и алуминиум во уредите за домаќинството.

    „Повеќе злато може да се одвои од тон користени шеми на печатено коло, отколку од 17 тони од руда злато (Гросман 2010)“

    Рециклирај го е-отпадотПроблем 4: Поголемиот дел од е-отпадот е раководен несоодветно, со што заедниците и животната средна се жртва на токсичниот и лош дизајн. Е-отпадот е тешко да се употреби повторно и да се рециклира, бидејќи содржи компоненти кои се штетни и тешки за обработка. Многу од нашите несакани уреди завршуваат (нелегално) на депониите, во печките за палење заедно со останатиот комунален отпад или пак се отфрлаат на некој друг, несоодветен начин. Земајќи ја во предвид штетната природа на некои од материјалите во електронските и електрични уреди, лошото раководење со е-отпадот значи дека луѓето и животната средина ја плаќаат цената за токсичниот и лош дизајн на компаниите.

    Што е е-отпад?

    е-ОтпадНесоодветно фрлените електронски уреди и делови, накратко именувани е-отпад (електронски и електричен отпад), претставуваат опасност за животната средина и здравјето на луѓето бидејќи содржат токсични елементи кои се шират преку почвата, подземните и површинските води, како и низ воздухот преку чадот од депониите. Ваквите ризици се особено акутни во областите со нецелосно законодавството и каде што има недоволна заштита на животната средина.

    Балканскиот регион е една таква област, со супстандардни практики за управување со е-отпадот, пропратени со недоволен и неефективен надзор и имплементација на постојните прописи. Потребата за справување со ваквата состојба во Македонија е нагласена и со Стратегијата за управување со отпад на РМ (2008-2020) на Владата на РМ. Придружувањето на ЕУ подразбира спроведување на стандардите за безбедност и заштита на животната средина, врз основа на директивите за отпадна електрична и електронска опрема (WEEE Directive 2002/96/EC) и за забрана на опасни супстанци (RoHS Directive 2002/95/EC).

    Проектот Балканска мрежа за застапување при управување со е-отпад иницира решавање на овие проблеми во соодветните земји преку градење на капацитетите на граѓанските организации од регионот, за тие да можат да поттикнат промени и да работат заедно со сите релевантни чинители –  законодавната и извршната власт на централно и локално ниво, невладиниот и деловниот сектор обезбедувајќи знаења и ресурси, примена на новите технологии и вмрежување.

    *Фотографијата во текстот е дело на Самуел Ман, искористена под Криејтив комонс лиценца Наведи извор 2.0

    Getting e-waste on the agenda in Macedonia

    By Haley Bowcock

    Cranes litter the skyline here in Skopje, giving at least the appearance of transformation (see Macedonia: Online Rebellion Against “Skopje 2014” Plan). But one transformation I and my colleages here would definitely like to see is one to the city’s – and the country’s – approach to e-waste management.

    I’m in Skopje to meet colleagues of the Macedonian contingent of the Balkans E-Waste Management Advocacy Network (BEWMAN), which also includes Croatia, Serbia and Bulgaria, and also to get an overview the e-waste situation in the country. Thursday was the kick-off meeting for the Macedonian Network – there will be similar for the other countries.

    End-of-life electronics – or e-waste – represent a big challenge for governments worldwide; Macedonia is not exception.

    Indeed, the challenges abound here: there is very little awareness about the threats to the environment and public health of this growing waste stream and there are little to no options for safe end-of-life management. In fact, there are no reliable data to indicate how much actual or pending e-waste is out there in Macedonian homes, businesses and public institutions.

    So, what to do? We have learnt from experiences in the EU and elsewhere is that proper e-waste management needs at least the following:

    • The existence of a ‘recycling’ culture (or at the very least a public that is aware of the e-waste issue and is motivated to do something about it)
    • A legal framework provided by nation states that outlines responsibilities amongst the many stakeholders in the ‘e-waste chain’ – producers, retailers, municipalities and other governmental bodies, waste management companies and consumers
    • Producers that take financial responsibility for the collection and treatment of their own products when they become waste
    • Good collection networks that consumers can take their end-of-life electronics to with minimum effort
    • Strong enforcement mechanisms, so that e-waste doesn’t find its way to unsafe treatment routes

    Setting up something similar in Macedonia will require a lot of awareness-raising, cooperation and knowledge-sharing amongst the many stakeholders involved in e-waste management. It will also require more information about the local situation, and about what experiences and best practices elsewhere (particularly the EU) can teach Macedonia on its journey to good e-waste management. This is what is so great about BEWMAN; it will bring a lot of this to the table.

    The Macedonian network took a giant leap in this direction yesterday, when we were invited (with the help of NDI) to provide a policy briefing at a session of the Macedonia Assembly’s Commission of Transport, Communication and the Environment. The room was full – 15 MPs, a handful of representatives of the Ministry of the Environment, plus other people interested in the issue. It was very encouraging to have such a big turn-out.

    We set out for attendees the issue of e-waste, and how it is being approached in the EU (through the Directive on Waste Electrical and Electronic Equipment – the ‘WEEE Directive’). We also set out for them some key areas for considerations for Macedonia’s approach to e-waste management, and what BEWMAN will be doing to drive the issue forward.

    While there remains a lot to do, I think that after yesterday, we can well and truly say that e-waste has been put higher up on the agenda in Macedonia. Watch this space…

    e-Отпад – Да се рециклира или повторно да се употреби?

    weee man Денес, огромен број на домаќинства и фирми постојано создаваат огромни количества на е-отпад (отфрлени електронски уреди), што претставува закана за животната средина и здравјето, бидејќи овие уреди се составени од токсични супстанци.

    Според StEP (Решавање на проблемот со е-отпад):

    е-Отпад е термин кој се користи за да се опфатат скоро сите електронски и електрични уреди, кои веќе се отпад или може да станат наскоро. Иако е-отпад е општ термин, често се смета дека ги опфаќа телевизорите, компјутерите, мобилните телефони, белата техника (фрижидери, машини за перење и сушење итн.), играчките, тостерите, чајниците – скоро секој уред од домаќинствата и фирмите со електронско коло или електрична компонента, на струја или батерија.

    Брзите иновации на производи и нивни замени, особено во ИКТ и канцелариската опрема, комбинирана со ниските цени на многу електронски и електрични уреди, го зголемуваат проблемот со е-отпад.

    Раководењето со е-отпад може да се сведе на повторно употребување или рециклирање на старата опрема.

    Тони Робертс ја истакнува големината на проблемот на својот блог, Laptop Burns. Тој пишува:

    […] Ние создаваме токсична временска бомба од околу 20 милијарди уреди, кои се е-отпад, што итно бара наше внимание. ОН процени дека во 2009 постоеја 4.6 милијарди мобилни телефони во целиот свет (http://bit.ly/qtwGU). Според индикаторите за развој на Светската банка во 2005, постоеја 2.6 милијарди радио-апарати кои се употребувале  (http://bit.ly/1KW5U6) и 2 милијарди телевизори (http://bit.ly/1KW5U6). Истражувањето на Гартнер покажува дека сега има повеќе од 1 милијарда компјутери кои се користат во целиот свет (http://bit.ly/uxy68). Овие бројки растат со огромна брзина: секоја година произведуваме и користиме повеќе од 1 милијарда дополнителни мобилни телефони. Проблемот е огромен.

    […]

    За среќа, не е некоја тајна како да се прекине зголемувањето на е-отпад. Мора да ја намалиме стапката на јаглерод диоксид од производството и од рударството и да ги намалиме токсините кои се користат при производство на електронски и електрични уреди. Мора да се согласиме на заеднички меѓународна политика со која ќе промовираме повторно користење на опрема која функционира, а рециклирање на сите наши уреди, како и казнувањето на фрлањето и експортирањето на е-отпад. Исто така мора да го наметнеме принципот „загадувачот плаќа“.

    Хејли Бовкок предлага повторо да се употребува старата опрема, како алтернатива на рециклирањето:

    […] Постои простор за повторна употреба на несаканите ИКТ уреди, бидејќи тие често се заменети многу порано од крајот на нивните продуктивни животи. ИКТ уредите кои веќе не се употребуваат често завршуваат во депониите или влегуваат во процесот на рециклирање. Иако постои корист за животната средина и човековото здравје за безбедно рециклирање на неупотребливите уреди, тоа потешко се изјавува за уредите кои сè уште функционираат. Всушност, емпириските истражувања покажуваат декаповторната употреба на компјутер е 20 пати енергетски поефективно од неговото рециклирање.

    Затоа, преупотребата треба да биде промовирана и онаму каде што е покажано дека е најдобар механизам за справување со отпадот, како во случајот на ИКТ опремата и многу други отфрлени уреди, да се максимизира. За среќа, постојат индикатори кои покажуваат дека повторната употреба може ќе го добие признанието кое го заслужува. […]

    Таа исто така линкува до специјален извештај, Зошто повторната употреба е подобра од рециклирањето, на Computer Aid International, во кој се прикажани неколку заклучоци и препораки:

    Заклучоци:

    • Производството на ИКТ уреди е енергетско и материјално интензивно и овие производи содржат супстанци кои се опасни, вредни или двете, па нивното чување надвор од депониите има смисла.
    • Нивото на замена на производи е многу големо и концентрацијата на енергија при производство на ИКТ уреди наспроти фазата на користење (80 и 20 проценти, соодветно) покажуваат дека секоја активност со која ќе се продолжи животот на ИКТ уредите – како повторната употреба – треба да биде приоритетна.
    • Повторната употреба на компјутерите кои сè уште функционираат е повеќе од 20 пати поефективна отколку нивното рециклирање. Исто така, повторната употреба има помали потрошни трошоци отколку рециклирањето. Така, хиерархијата на отпадот, која ја има повторната употреба како поеколошка од рециклирањето, подеднакво се применува за несаканата ИКТ опрема како на другите видови отпад.
    • Додека ИКТ уредите најчесто се менуваат уште пред истекувањето на рокот на  нивната употреба, нивната повторна употреба е доста значајна, најмногу им оди во прилог на тие корисници кои не можат да си дозволат да набават и да користат нови ИКТ уреди
    • Значајната улога на искористување на веќе употребени производи е и дел од легислативата на ЕУ. На пример, Директивата за електронски и електричен отпад (The Waste Electrical and Electronic Equipment – WEEE) им дава и повисока употребна вредност на веќе искористените продукти, но поради недостиг на специфични делови и рециклирањето исто така игра голема улога. Сепак, треба да се посвети поголемо внимание на ова поле како би се постигнало некое оптимално ниво на искористување на веќе употребувани, но сепак сè уште употребливи производи.

     

    Препораки:
    За да се сфатат многуте предности од  повторната употреба, различните профили вклучени во раководење со неупотребливите ИКТ уреди (и друг е-отпад) треба да го направат следново:

    • Произведувачите треба да го намалат отпадот и загадувањето на животната средина со планирање на повторна употреба на нивните производи. Ваквите производи ќе имаат јасни надградувања и може лесно да се поправат и рециклираат. Премногу производи имаат предвиден работен век. Упатството за користење на производите треба да промовира повторна употреба наспроти рециклирање.
    • Корисниците треба да го зголемат максимално животот на производот со одложување на неговата замена се додека тој не го допре крајот на неговиот продуктивен живот. Корисниците можат да ја нагласат повторната употреба на производите со донирање на сè уште функционалната опрема за таа и понатаму да се користи, треба да се рециклира само онаа опрема која повеќе не е употреблива.
    • Владата треба да ги постави целите и стандардите за повторна употреба и да ги следи постигнувањата. Јавната едукација за хиерархијата на отпадот и повторната употреба како подобра опција од рециклирањето би била од огромна важност, како и барањето за сегрегација на опремата која може да се искористи повторно при локациите каде се собира отпад.

     

    Во постот насловен Каде ја рециклирам мојата стара опрема?, на блогот Sustainable Electronics Initiative, Аида Сефик Вилијамс објави линк до програмата за враќање и донирање на електронска опрема и сподели линкови до сајтови каде тие што сакаат да рециклираат може да ги избришат своите лични податоци од мобилните телефони и компјутери.

    Што правите вие со вашата стара опрема?

    Огнена Костова

    Огнена Костова: волонтер во фондацијата Метаморфозис. Моментално е трета година на новинарските студии на Правниот факултет, во рамките на државниот универзитет св. Кирил и Методиј во Скопје. Има искуство со пишување на веб, кое го започна на македонскиот информативен портал 365.com.mk.  Таа  е еден од авторите на Веб-сајт на денот, како и дел од преведувачите на Global Voices Online на македонски јазик. Во рамките на Фондацијата Метаморфозис нејзините активности опфаќаат пишување и објавување на разни содржини на веб, одржување на профилите на социјалните медиуми, како и логистичка поддршка на настани организирани од Фондацијата. Таа има интерес за е-новинарство, нови медиуми, технологија и кибер-активизам. Во иднина планира да се запише на постдипломските студии по комуникации и односи со јавност.

    Pse ta shfrytëzoni Dispejsin (DSpace)?

    Dispejs (DSpace) është softuer me kod të hapur që mundëson ndarje të hapur të përmbajtjeve që burojnë nga organizata, kontinente dhe kohëra të ndryshme. Ja disa fakte që kanë të bëjnë me  përdorimin e tij, që njëkohësisht paraqesin edhe arsye pse do të ishit përcaktuar për të:

    Komuniteti më i madh i shfrytëzuesve dhe programerëve në botë

    Komuniteti i formuar për rreth Dispejsit, përfshin 700 organizata, të cilat momentalisht e shfrytëzojnë softuerin për të vendosur artikuj, apo si mjedis për punë në projekte. Më shpesh përdoret nga bibliotekat hulumtuese si depo institucionale, por ka shumë organizata që këtë softuer e shfrytëzojnë për të vendosur dhe për të organizuar depo të organizuara sipas temave, depo me të dhëna ose depo të organizuara sipas përmbajtjeve multimediale. Listën e të gjithë shfrytëzuesve të regjistruar mund ta shihni këtu. Për ta parë hartën e të gjithë pjesëmarrësve të regjistruar, vizitoni këtë vend.


    Përmbajtje të tjera që ndërlidhen me qasjen e hapur
    Informata për projektin: е-Inkluziviteti: Iniciativa për Qasje të hapur në Maqedoni
    Prezantim për qasje të hapur: versioni në gjuhën maqedoneversioni në gjuhën shqipe
    Prezantimi i softuerit DepotDepo e re për shkencëtarët dhe hulumtuesit nga e gjithë bota
    Lajme: U mbajtën prezantimet e para për qasje të hapurShpërndarja e posterëve për qasje të hapurPërfunduan prezantimet e planifikuara për qasje të hapur
    Fotgrafi nga prezantimet e mbajtura për qasje të hapur nëpër institucionet e arsimit të lartë dhe ato hulumtuese në Maqedoni (prezantime me sllajde)


    Softuer pa pagesë me kod të hapur

    Platforma me kod të hapur Dispejs, është vënë në disponim pa pagesë për të gjithë. Mund të shkarkohet nga depoja për softuer me kod të hapur sourceforge. Momentalisht kodi është i licencuar me licencën me kod të hapur BSD, që do të thotë se çdo organizatë mund ta shfrytëzojë, përshtasë, e bile edhe ta integrojë kodin në aplikacionet e tyre komerciale, pa paguar kompenzim. Vetëm se, në qoftë se dikush e zhvillon softuerin edhe më tej, është e pëlqyeshme që atë kod ta ndajë me komunitetin, që të mund të përfitojnë të gjithë nga ai. Sot ekzistojnë mbi 80 zhvillues  të softuerit anembanë botës të cilët kontribuojnë me kodin e tyre, ndërsa 15 programerë kryesorë vazhdimisht punojnë bashkërisht në planifikimin e versioneve të reja, në integrimin e mundësive të reja dhe në përmirësimin e gabimeve të cilat vërehen nga anëtarët e komunitetit.

    Makineri virtuale me Dspace në gjuhën maqedonase dhe shqipe

    DSpace tani është i mundshëm edhe si makineri virtuale në OVF (Open Virtualization Format) e cila mund të vendoset  dhe vihet në funksion për më pak se një orë në varësi të konfigurimit të serverit në të cili do të instalohet.

    dspace-vm-al

    Makineria virtuale me DSpace të instaluar mund të përdoret me interfejs në shqip dhe në maqedonisht, së bashku me dokumentacionin për procesin e instalimit në tri gjuhë dhe disa udhëzues , kjo mund të merret nëpërmjet linkeve të mëposhtëm, kurse institucionet e interesuara mund të kontaktojnë direkt me personelin e Metamorfozis që t’u dërgohet përmbajtja në DVD.

    Fajle për instalim të makinerisë virtuale me DSpace
    pjesa 1 pjesa 8 pjesa 15 pjesa 22 pjesa 29
    pjesa 2 pjesa 9 pjesa 16 pjesa 23 pjesa 30
    pjesa 3 pjesa 10 pjesa 17 pjesa 24 pjesa 31
    pjesa 4 pjesa 11 pjesa 18 дел 25 дел 32
    pjesa 5 pjesa 12 pjesa 19 pjesa 26 pjesa 33
    pjesa 6 pjesa 13 pjesa 20 pjesa 27 pjesa 34
    pjesa 7 pjesa 14 pjesa 21 pjesa 28
    Shënim: të gjitha fajlet janë të lidhur dhe kanë masë prej 100MB, përveç të fundit i cili ka masë 41MB.

    Që ta instaloni makinerinë virtuale dhe ta testoni DSpace në kompjuterin tuaj do t’ju nevojitet:

    • 1GB RAM
    • Procesor me kapacitet prej 2GHz
    • 6GB hapësirë disku

    Si para kusht duhet të keni softuer për virtualizim i cili e njeh formatin OVF. Ne ua rekomandojmë softuerët pa pagesë për virtualizim desktop VMWare Player dhe VirtualBOX.

    Nëse vendosni ta shfrytëzoni makinerinë virtuale DSpace në mjedis producent, ju rekomandojmë të përdorni harduer serve me softuer për virtualizim të klasës përkatëse. Ne jua rekomandojmë softuerin falas për virtualizim të serverëve producentë VMWare ESXi.

    Për punë pa pengesa të DSpace në mjedis producent, ju rekomandojmë të siguroni:

    • minimum 4GB RAM
    • 2 bërthama procesori prej minimum 2GHz
    • Kapacitet të mjaftueshëm të hard diskut për nevojat tuaja

    Shtesë, nëse doni ta instaloni vetë DSpace, merrini vetëm fajlet për lokalizacion në gjuhën maqedonase dhe shqipe dhe dokumentacionin për instalim (10MB) ku shpjegohet si ta lokalizoni DSpace.

    Mund t’u përshtatet plotësisht nevojave tuaja

    Ja disa mënyra se si mund ta përshtatni aplikacionin Dispejs sipas nevojave tuaja:

    Interfejsi për shfrytëzim – Mund ta përshtatni në tërësi pamjen dhe dizajnin e webfaqes tuaj të Dispejsit, që të integrohet në mënyrë të përkryer me webfaqen e institucionit tuaj dhe të jetë më intuitiv për shfrytëzuesit tuaj. Kjo gjë është e mundur duke iu falënderuar shtojcës Manakin, e cila ofrohet që nga versioni 1.5 i Dispejsit e më tutje.

    Mundësi për përshtatje të të dhënave – „Dublin core“ është formati themelor për të dhëna që shfrytëzohet në kuadër të aplikacionit Dispejs. Megjithatë, ju mund të shtoni apo të hiqni fusha, që t’i përshtatni me aplikacionin. Momentalisht, Dispejs mbështet çfarëdo qoftë lloji të grupeve të njëjta të klasave pa kierarki. Sido që të jetë, mund të absorboni edhe skema të tjera kierarkike të të dhënave në Dispejs, siç janë MARC dhe MODS. Kjo kërkon shfrytëzim të veglave siç është CrossWalk dhe njohuri teknike për mapim të transferit të të dhënave.

    Kompatibil me OAI-PMH (Open Archives Initiative Protocol for Metadata Harvesting)

    Mundësi për konfigurim të pamjes dhe të kërkimit – Mund të vendosni se cilat fusha doni të shihen në webfaqen tuaj të Dispejsit, si p.sh. autori, titulli, data etj. Gjithashtu, mund ta përcaktoni cilëndo fushë me të dhëna, të përfshihet në interfejsin për kërkim. I tërë teksti i përmbajtjes dhe të dhënat që kanë të bëjnë me të, mund të indeksohen sipas dëshirës për kërkim të plotë.

    Bazë të dhënash që mund të përshtatet – Mund ta zgjedhni Postgres-in apo Oracle-in për bazë të dhënash me të cilën Dispejs i menaxhon përmbajtjet dhe të dhënat.

    Mundësi për zgjedhje të gjuhës kryesore – Web-aplikacioni Dispejs ofrohet në 20 gjuhë, prandaj nëse anglishtja nuk është gjuhë lokale, mund të zgjedhet ndonjë gjuhë tjetër.

    Makina virtuale e cila zhvillohet në kuadër të projektit Qasje e hapur, të cilin e realizon Fondacioni Metamorfozis, e përfshin gjuhën maqedone dhe shqipe.

    Shfrytëzohet nga institucione arsimore, qeveritare, private dhe komerciale

    Platformën e shfrytëzojnë institucione të arsimit të lartë, për të cilët edhë është zhvilluar në fillim, por më vonë u tregua se softueri ka zbatim më të gjerë. Softueri shfrytëzohet edhe nga muze, arkive shtetërore, biblioteka shtetërore dhe kombëtare, shoqata, revista dhe ndërmarrje komerciale, për t’i menaxhuar materialet e tyre digjitale. Mund të instalohet shpejt dhe lehtë. Dispejs ka interfejs të bazuar në web që mund të përshtatet lehtë, nëpërmjet të të cilit çdo sistem administrator mund ta instalojë në makinë Linuks apo Windows. Për ta testuar Dispejsin, shkarkoni aplikacionin në CD.

    Versioni i lokalizuar i Dispejsit së shpejti do të jetë në disponim në formë të makinës virtuale, i shoqëruar me një udhëzim të shkurtër për instalim të lehtë.

    Përkrah dhe ruan çdo lloj të përmbajtjes digjitale

    Aplikacioni Dispejs njeh dhe përkrah një numër të madh formatesh të dokumenteve dhe llojeve të MIME (Multipurpose Internet Mail Extensions). Disa nga formatet më të zakonshme që përkrahen momentalisht në mjedisin e Dispejsit janë PDF, Word dokumentet, formatet grafike si JPEG, MPEG, TIFF etj.

    Vepra „Pse ta shfrytëzoni Dispejsin?“ e përgatitur nga Fondacioni Metamorfozis është licecnuar me licencën Creative Commons Përmend burimin – Jokomerciale – Ndaj në kushte të njëjta 2.5 Maqedoni, e bazuar në përmbajtje nga dspace.org.

     

    е-Инклузивност: Соработка со регионот Долна Нормандија

    Долна Нормандија – Македонија, соработка во корист на локалната самоуправа

    logo_quadri_webДецентрализираната соработка помеѓу Регионот Долна Нормандија и Македонија е резултат на заедничка волја да се учествува во развојот на двете територии, со отворање кон светот и поттикнување на населението да се заложи кон едно локално и европско активно граѓанство преку реципроцитет и размена. Проектот ќе придонесе во создавање на платформа на одржливи размени и ќе овозможи воспоставување на трајни врски помеѓу населенијата на овие две европски територии кои се членки на Франкофонијата.

    Во таа насока, на 20 февруари 2007 година беше потпишан протокол за соработка помеѓу Претседателот на Регионот на Долна Нормандија и Амбасадорот на Република Македонија во Франција.

    Затоа беше направена тригодишна програма за соработка помеѓу актери од Македонија и Долна Нормандија (ноември 2007- ноември 2010) со локалната власт како главна цел. Оваа програма се состои од 6 дела:

    1. Употреба на информатичко-комуникациски технологии (ИКТ)
    2. Млади, образование, локално и европско граѓанство
    3. Информирано општество и медиуми
    4. Културни и уметнички размени
    5. Одржлив туризам и културно наследство
    6. Партнерство меѓу локални заедници

    Здружението на агенциите за локална демократија (АЛДА) е назначено да ја координира оваа програма за соработка.

    Фондацијата Метаморфозис ја координира ИКТ компонентата.

    Назад кон е-Инклузивност

    e-Законодавство: Тематска мрежа КОМУНИЈА

    communia-logoТематската мрежа КОМУНИЈА има цел да стане европска референтна точка за теоретска анализа и дискусија за стратешки политики околу постојните и новите прашања во врска со јавниот домен во дигиталната околина – како и сродни теми, вклучително, но не и ограничено на, алтернативни форми на лиценцирање за креативен материјал; отворен пристап до научни публикации и истражувачки резултати; управување со дела чии автори се непознати (т.е. дела-сирачиња).

    Финансиран од страна на Европската комисија во рамките на eContentplus, 3-годишниот проект се очекува да обезбеди насоки за политики кои ќе им помогнат на сите вклучени заинтересирани страни – јавни и приватни, од локално, до европско и глобално ниво.

    Фондацијата Метаморфозис е основачки член на Тематската мрежа КОМУНИЈА, којашто се состои од 51 членови од Европа и пошироко (вклучувајќи ги и САД и Бразил).

    КОМУНИЈА ја координира Истражувачкиот центар за интернет и општество – NEXA во рамките на Политехничкиот институт од Торино. Своите активности ги започна на 1 септември, 2007 година, а ќе ги заврши на 28 февруари, 2011 година.

    Назад кон е-Законодавство

    Тематска мрежа КОМУНИЈА

    communia-logoТематската мрежа КОМУНИЈА има цел да стане европска референтна точка за теоретска анализа и дискусија за стратешки политики околу постојните и новите прашања во врска со јавниот домен во дигиталната околина – како и сродни теми, вклучително, но не и ограничено на, алтернативни форми на лиценцирање за креативен материјал; отворен пристап до научни публикации и истражувачки резултати; управување со дела чии автори се непознати (т.е. дела-сирачиња).

    Финансиран од страна на Европската комисија во рамките на eContentplus, 3-годишниот проект се очекува да обезбеди насоки за политики кои ќе им помогнат на сите вклучени заинтересирани страни – јавни и приватни, од локално, до европско и глобално ниво.

    Фондацијата Метаморфозис е основачки член на Тематската мрежа КОМУНИЈА, којашто се состои од 51 членови од Европа и пошироко (вклучувајќи ги и САД и Бразил).

    КОМУНИЈА ја координира Истражувачкиот центар за интернет и општество – NEXA во рамките на Политехничкиот институт од Торино. Своите активности ги започна на 1 септември, 2007 година, а ги заврши на 28 февруари, 2011 година.

    Назад кон програмата Social Innovation – Општествена иновација

    е-Инклузивност: Лицата со хендикеп се активни граѓани

    Цел на проектот

    Да се обезбедат подобри можности за лицата со хендикеп, за тие да станат рамноправни и активни учесници – социјално и економски – во македонското општество.

    Очекувани резултати

    Јавноста, а особено лицата со хендикеп ќе бидат информирани за помошната технологија и придобивките. Тие ќе дознаат дека може да ја користат помошната технологија за да имаат поголеми шанси за вработување и подобро образование. Студентите со хендикеп може да ја користат оваа технологија за да комуницираат со нивните професори и колеги, да пишуваат домашни работи (лицата со физички хендикеп имаат потешкотии при пишување со пенкало) и да пристапуваат до информации на интернет. Повозрасните лица со хендикеп ќе можат да работат со компјутери, со што ќе станат попривлечни на пазарот на труд. Помошната технологија може да им помогне на лицата со хендикеп да се натпреваруваат за работни места и места за кои е потребно познавање на работа со компјутери. Јавноста, која би била поизложена на предизвиците со кои се соочуваат лицата со хендикеп, ќе ја измени својата перцепција дека лицата со хендикеп се целосно неспособни да придонесуваат и учествуваат во општеството. Јавноста ќе биде поотворена и повеќе ќе ги прифаќа лицата со хендикеп.

    Назад кон е-Инклузивност

    Добро владеење: Евалуација на влијанието на активностите од проектот eGov на USAID во Македонија

    Евалуацијата извршена од Фондацијата Метаморфозис во периодот јули-септември 2009 година откри дека пет конкретни G2B апликации (наменети од власта за компаниите) поддржани од проектот eGov финансиран од USAID, а имплементиран од Internews Network имале клучно влијание врз општиот процес на развој на е-власта во Македонија во периодот од 2004 до 2009 година.

    Во истражувањето беа опфатени испитаници од над 440 компании, меѓу кои повеќе од 300 вработени се директно одговорни за користењето на петте G2B проектни апликации: е-даноци, е-набавки, Автоматизиран систем за управување со меѓународни карго транспортни дозволи (ЦЕМТ), Единствен портал за лиценци за извоз/увоз – EXIM и Пријавување на вработување преку интернет.

    Преземете ја публикацијата со резултати од истражувањето

    Назад кон Добро владеење

    Евалуација на влијанието на активностите од проектот eGov на USAID во Македонија

    Евалуацијата извршена од Фондацијата Метаморфозис во периодот јули-септември 2009 година откри дека пет конкретни G2B апликации (наменети од власта за компаниите) поддржани од проектот eGov финансиран од USAID, а имплементиран од Internews Network имале клучно влијание врз општиот процес на развој на е-власта во Македонија во периодот од 2004 до 2009 година.

    Во истражувањето беа опфатени испитаници од над 440 компании, меѓу кои повеќе од 300 вработени се директно одговорни за користењето на петте G2B проектни апликации: е-даноци, е-набавки, Автоматизиран систем за управување со меѓународни карго транспортни дозволи (ЦЕМТ), Единствен портал за лиценци за извоз/увоз – EXIM и Пријавување на вработување преку интернет.

    Преземете ја публикацијата со резултати од истражувањето

    Назад кон Добро владеење

    е-Законодавство: Приватност на интернет на лесен начин

    Општа цел:

    Да се помогне развојот на демократијата и отвореното општество во Македонија, преку придонесување за заштитата на основните човекови права, во областа на заштита на дигиталната приватност.

    Цел на проектот:

    Да се подигне свеста на јавноста, а особено на децата, за нивните права во врска со употребата на интернетот и да им се обезбедат информации и знаење за да се заштитат овие права преку технички и правни средства.

    Активности

    • Детален развој на концептот и создавање на 13 кратки филмови и еден краток анимиран филм, со едноставни приказни за решавање на разни прашања од областа на приватноста, а во врска со употребата на новите технологии.
    • Развој на 10 едноставни игри во врска со кратките филмови со примена на цртани ликови (развиени преку проектот CRISP).
    • Објавување на секој пар од завршен филм и соодветната игра на интернет, во редовни интервали.
    • ПР кампања, вклучувајќи пренесување на филмовите на националните и локални телевизии во Македонија, и користење на социјалните медиуми за промовирање на содржините.
    • Промотивни настани – пет за родителите и пет за наставниците. Промоција на дигиталните содржини (филмови и игри), веб-сајтот и на другите ресурси, преку јавни настани во различни градови низ Македонија.
    • Мониторинг и евалуација на проектните активности, како и општата состојба со приватноста во Македонија преку прес клипинг, пишување на годишниот извештај за Приватност и човекови права во соработка со EPIC

    Очекувани резултати:

    • Подигната свест на децата за прашања од областа на приватноста, особено за начините како да се решат овие прашања преку иновативна употреба на нови технологии, што го прави учењето забавно.
    • Подигната свест на родителите, старателите и наставниците за прашањата од областа на приватноста и нивната улога во постигнувањето на безбедна интернет околина за нивните деца.

    Назад кон е-Законодавство