Фондација Метаморфозис ја поддржува иницијативата на EDRI – Европска иницијатива за дигитални права, од која е дел и самата, со која се укажува дека „Дигиталниот омнибус“ на Европската комисија претставува сериозно назадување на заштитата на дигиталните права во ЕУ. Целото соопштение за јавноста можете да го прочитате тука.
Извор: EDRi
Предложениот Дигитален омнибус на Европската комисија претставува едно од најзначајните уназадувања во заштитата на дигиталните права во ЕУ досега. Иако е претставен како техничка вежба насочена кон поедноставување и хармонизирање на законодавството, граѓанските организации како што е EDRi предупредуваат дека тоа би можело да доведе до ревидирање и ослабување на клучните столбови на европската рамка за дигитални права, вклучувајќи ја и Општата регулатива за заштита на личните податоци (GDPR), Директивата за е-приватност и делови од Законот за вештачка интелигенција. Во Северна Македонија, земја која активно се усогласува со стандардите на ЕУ и се стреми да го зајакне демократското управување преку дигитална трансформација, овие процеси не треба да се доживуваат како далечни или безначајни.
Иако Северна Македонија сè уште не е членка на ЕУ, европските регулаторни стандарди го обликуваат начинот на кој се развиваат дигиталните политики низ целиот регион. Нашите институции, компании и граѓански организации имаат тенденција да се усогласат со нормите на ЕУ, главно преку правна хармонизација или преку нашата зависност од технологии и платформи базирани врз ЕУ. Во случај ЕУ да ги ослабне своите заштитни мерки за приватност или да го ограничи опсегот на заштита на личните податоци, ова ќе испрати многу силна порака дека таквото слабеење на правилата е прифатливо, што ќе им отежни на земји како нашата да инсистираат на посилни стандарди ориентирани кон граѓаните и човековите права. Ова е особено загрижувачко за процесот на нашите напори да ја унапредиме транспарентноста и одговорноста на е-услугите, да изградиме јавна доверба и да обезбедиме вклучување на ранливите заедници во дигиталната сфера.
За Северна Македонија, ризиците се особено критични. Ослабувањето на правилата за приватност на ЕУ може да доведе до пошироко прифаќање на практиките што им овозможуваат на компаниите полесно да пристапуваат до податоци од лични уреди, да профилираат поединци без нивна значајна согласност или да користат чувствителни информации за обука на системи со вештачка интелигенција со ограничен надзор. Овие тенденции непропорционално им штетат на ранливите заедници кои веќе се изложени на дискриминација, злоупотреба на податоци и ограничена способност за оспорување на алгоритамските одлуки. Во случај регулаторната средина да се насочи кон „корпоративна погодност“, наместо кон јавна заштита, овие заедници би можеле да се соочат со уште поголеми дигитални нееднаквости.
Во таков случај, ова враќање назад од страна на ЕУ би можело да ги поткопа долгогодишните напори за промовирање на одговорно дигитално управување, што дополително може да ги охрабри институциите да усвојат слични, „полесни“ пристапи кон управувањето со податоци, ставајќи ја ефикасноста пред правата или брзината пред заштитните мерки. Ова директно би се спротивставило на нашите тековни напори да се осигураме дека дигиталната трансформација функционира за да ги штити и да им служи на граѓаните, наместо да биде на нивна сметка или штета.
Поради ова, случувањата поврзани со Дигиталниот омнибус треба внимателно да се следат и јавно да се дискутираат во Северна Македонија, бидејќи она што се случува во ЕУ директно влијае врз нашата дигитална иднина. Додека ги обликуваме сопствените законски рамки, стратегиите за дигитална трансформација и е-услугите, мора да инсистираме приватноста, транспарентноста и отчетноста да останат темели за кои не се преговара, без да дозволиме регионалните трендови да ги нормализираат послабите заштити или да ги сведат дигиталните права на прашање на административна погодност. Наместо тоа, треба да се фокусираме на одговорна дигитална трансформација која бара силни заштитни мерки, инклузивни процеси и посветеност за заштита на сите заедници, особено оние кои се најмногу изложени на ризик.
Сподели:
