Архива – Metamorphosis

Кон следната фаза: Работилница за партнери на MTM и FTS

На 31 март и 1 април 2026 година, претставници од Фондацијата Метаморфозис и TechSoup одржаа интензивна работилница посветена на планирање и рефлексија на активностите во рамките на Регионалниот механизам за поддршка (EECA).

Дискусиите започнаа со преглед на временската рамка на проектот, проценката на потребите и резултатите од повикот за предлози за грантови, постигнувајќи заедничко разбирање за напредокот и клучните достигнувања досега. Надоврзувајќи се на ова, партнерите ги истражуваа идните насоки, со фокус на зајакнување на мрежите, можностите за размена и напорите за градење капацитети.

Работилницата, исто така, послужи како платформа за подлабока соработка, поттикнувајќи отворен дијалог и размена на знаења. Посебно внимание се посвети на напорите за застапување, нагласувајќи ја важноста да се поврзе истражувањето, раскажувањето приказни и ангажирањето во политиките.

Гледајќи напред, работилницата постави силна основа за следната фаза од имплементацијата, со јасен фокус на засилување на влијанието и обезбедување одржливост. Сознанијата и енергијата создадени за време на овие сесии ќе продолжат да ги водат заедничките напори, зајакнувајќи ја заедничката посветеност кон поотпорна, поинклузивна и поефикасна работа во областа на дигиталната демократија.

Проектот Регионален механизам за поддршка EECA е дел од глобалната Digital Democracy Initiative (DDI) на CIVICUS, која има за цел да изгради одржлив и инклузивен екосистем за дигитална демократија во Источна Европа и Централна Азија, особено во услови на стеснување на граѓанскиот простор, дезинформации и зголемени дигитални ризици.

Одржана конференција за отпочнување на процесот на ко-креација на Националниот акциски план за Партнерство за отворена власт 2026 – 2028

Денеска, во организација на Министерството за јавна администрација, во соработка со Фондацијата „Метаморфозис“ и Центарот за граѓански комуникации се одржа Конференција за отпочнување на процесот на ко-креација на Националниот акциски план за Партнерство за отворена власт 2026 – 2028. На конференцијата присуствуваа програмската директорка на Фондација Метаморфозис, Данче Даниловска-Бајдевска, министерот за јавна администрација, Горан Минчев, генералната секретарка на Собранието, Марина Димовска, националната координаторка за ПОВ, Гордана Гапиќ-Димитровска и претставници на повеќе институции и граѓански организации.
„Партнерството за отворена власт не е само процес, тоа е модел на работа кој покажува дека кога институциите и граѓанското општество работат заедно, резултатите се подобри, поконкретни и покорисни за граѓаните. Можам да кажам дека овој процес низ годините се покажа како еден од ретките механизми во кои постои вистинско, рамноправно партнерство каде граѓанското општество и институциите седат на иста маса, со еднаков број претставници, со еднаков глас и со заедничка одговорност за постигнување на резултатите“, рече Даниловска-Бајдевска.

Посочи дека партнерскиот пристап резултира со реални резултати, меѓу кои и зголемената проактивна транспарентност на институциите, што придонесе за зголемување на објавувањето на податоци и информации од јавен интерес, воспоставување стандарди за отворени податоци, подобрување на пристапот до информации од јавен карактер и развој на дигитални услуги.
Според министерот за јавна администрација, Горан Минчев, Партнерството за отворена власт е важен инструмент за унапредување на транспарентноста, отчетноста и учеството на јавноста во креирањето политики, а она што го прави особено значаен е фактот дека не е иницијатива на една институција, туку заедничка заложба која ги обединува извршната власт, парламентот, судството и граѓанското општество.
За Минчев, успешноста на процесот зависи од институциите и нивната посветеност за спроведување на преземените заложби, но позитивниот притисок од граѓанските организации претставува додадена вредност, која придонесува за поголема амбиција, транспарентност и отчетност во спроведувањето на реформите.

Гордана Гапиќ-Димитровска, националната координаторка за ПОВ истакна дека ко-креацијата на новиот Национален акциски план дава можност да се креираат нови заложби и приоритети.

„Партнерството за отворена власт е повеќе од иницијатива, тоа е платформа каде институциите и граѓанското општество заеднички ги дефинираат реформите, а додадена вредност е што заеднички работат на нивна имплементација. Работевме на унапредување на веќе воспоставените реформи, имаме институции кои од почетокот работат на промена на културата на работење и на ставање на поголем број информации достапни на јавноста. Работевме на отворените податоци, зголемување на процесот на консултации, пристапот до правда, транспарентноста на локално ниво и имаме примери дека процесот прави промени во нашето општество“, рече Гапиќ-Димитровска.

Герман Филков од Центарот за граѓански комуникации ги потенцираше институциите кои секогаш се однесувале партнерски во процесот и ги посочи конкретните резултати од таа соработка.

„Значењето на Партнерството за отворена власт се гледа преку владиниот сајт дата.гов.мк кој е заложба од еден акциски план. Само што беше отворен сајтот енер.гов.мк имаше заложба да се оптимизира и да се направи алатка за консултација за донесување на прописите, што денеска постои. Советот за соработка на Владата со граѓанскиорт сектор е исто така една од зложбите, Стратегијата на владата се изработува со учество на граѓанскиот сектор, а податоци за сите граѓански организации се јавно достапни во Централниот регистар. Иницијатива од Акциски планови се и законот за укажувачи, системот за интегритет на институциите, регистарот на избрани и именувани функционери, електронското доставување на изјави за имотна состојба и други“, посочи Филков.

Нагласи дека благодарение на овој процес, денеска за сите фирми постојат јавно достапни информации на Централниот регистар, јавно се објавени сите здравствени програми и нивното спроведување, а како едни од најважните промени кои се резултат на партнерството ги посочи Отворениот трезор и јавното објавување на имињата на вистинските сопственици кои склучуваат договори преку Бирото за јавни набавки.

Ден на проверката на факти 2026: Војните и геополитичката нестабилност – предизвик за проверувачите на факти ширум светот

Проверувачите на факти и сите оние кои се залагаат за зачувување на интегритетот на информациите на јавната сцена, денеска го одбележуваат 2 Април – Меѓународниот ден на проверката на факти (#FactCheckingDay), кој годинава поминува во сенка на војните, кои, како што е познато, не се наклонети кон фактите и вистината

Денеска е 2 Април – ден на проверката на факти (#FactCheckingDay) кога факт-чекерите (проверувачите на факти), кои секојдневно работат јавната дебата да се темели врз факти, а не врз измислици, прославуваат уште една напорна година во која доминираа глобални геополитички настани, како на пример војните во чија суштина не е придржувањето кон фактите и вистината.

Првиот Меѓународен ден на проверката на факти беше лансиран од Меѓународната мрежа за проверка на факти (IFCN) во 2016 година со цел да се прослави и истакне работата на проверувачите на факти ширум светот и оттогаш се одбележува секоја година. IFCN започна со само десетина членки за денес во неа да членуваат над 180 организации ширум светот.

Во С. Македонија, полноправна и сертифицирана членка на оваа мрежа од 2019 година е Фондацијата Метаморфозис (metamorphosis.org.mk) и порталот за проверка на факти Вистиномер (vistinomer.mk). Од 2023 година Метаморфозис и Вистиномер се сертифицирани членки и на Европската мрежа за стандарди при проверката на факти (EFCSN) со седиште во Брисел, Белгија, а во проверката на факти активно се вклучени и другите изданија на Метаморфозис – новинската агенција Мета (meta.mk) и информативниот портал на албански јазик, Порталб (portalb.mk).

Во изминатата година изданијата на Метаморфозис изработија речиси 1.000 проверки на факти и разоткривања на спинови (манипулации) искажани од учесници во креирањето на јавните политики, како и проверки на исполнетоста на предизборните ветувања на политичките партии.

Војните, кои по својата природа ја замаглуваат, прикриваат и извитоперуваат вистината и фактите, и во изминатиов период, како и во актуелниов момент се една од главните глобални медиумски теми. Војната во Украина по агресијата на Русија врз својот мирољубив сосед трае веќе над 4 години без надеж за примирје. По минатогодишниот воздушен напад врз Иран, кога лани летото беа бомбардирани нукеларните постројки и истражувачки центри на оваа држава од Израел и САД, во моментов гледаме проширена реприза, која има сериозни шанси да се претвори во инвазија и која веќе се шири врз целиот регион. Брзината на ескалацијата на овој конфликт е соодветна на брзината на ширењето на дезинформациите кои произлегуваат од него. Едноставно, што повеќе држави и луѓе се директно или индиректно засегнати од воениот судир, толку повеќе дезинформации, манипулации и полувистини почнуваат да циркулираат во јавноста.

За разлика од самиот почеток на конфликтот, кога можеше да се забележи злоупотреба на визуелни елементи (фотографии, видео инстерти, итн.) од претходни конфликти, а на кои им се припишуваше лажна актуелност со цел другата страна да се прикаже како злосторничка, сега веќе сме сведоци дезинформациски наративи да се туркаат преку постојани и репетитивни невистини,

а се со цел неповолните вести и информации во медиумите да се врамат поинаку и настаните да се прикажат во светло поволно за оној кој го турка таквиот дезинформациски наратив во јавноста. Неретко ова се прави од највисоко позиционирани државнички личности или кругови, кои се постојано цитирани од светските медиуми и чии дезинформациски акробации многу полесно стигнуваат до широката јавност за разлика од проверките на факти.

Кога станува збор, пак, за дезинформациите и странското мешање и манипулација со информации (FIMI – Foreign Information Manipulation and Interference) кои потекнуваат од Кремљ и кои во изминатите години претставуваа главен предизвик за проверувачите на факти, во последно време се забележува спласнување на интензитетот, но сѐ уште се одржуваат во живот постоечките дезинформациски наративи против Украина, против Западот и неговите институции како ЕУ и НАТО, а продолжи величењето на Русија и Путин. Но, она што треба да се има предвид е дека и покрај спласнатиот интензитет заради долгорочното празнење на државните куфери на Русија поради неопходното пумпање на воените буџети, Кремљ не престанува да делува опортунистички и ја користи секоја шанса која ќе му се пружи да им нанесе штета на земјите членки на НАТО и ЕУ, вклучително и во областа на дезинформациите.

Покрај војните, она што, исто така, претставува сериозен предизвик за проверувачите на факти е зголемената употреба на вештачката интелигенција за ширење дезинформации. За разлика од изминатите 2-3 години, кога дезинформациите произведени со вештачка интелигенција главно беа преземани од странство, а со тоа и беа полесни за разоткривање, сега веќе, како што и предвидовме, употребата на вештачката интелигенција во продукцијата на дезинформации станува сѐ повеќе домашна, односно локална, при што експлозија на ваквите локализирани дезинформации, произведени со помош на вештачка интелигенција, се очекува во 2027-28 година. Во секој случај, сѐ повеќе фотографии, кои се користат, пред сѐ, за бркање кликови или продажба на лекови, на пример, се од домашни корисници и ваквиот тренд бездруго ќе продолжи.

Он-лајн измамите, и тоа особено оние кои се шират преку социјалните мрежи, во изминатиот период доживуваат своевидна „мини-ренесанса“, при што се зголемува бројот на видовите на измами со кои се сретнуваме. Најголем дел се познати и веќе видени, но она што се зголемува е нивниот интензитет и број. Сега веќе е тешко да бидете поштедени од измамнички содржини ако се вклучите на социјалните мрежи. Дури и основните кликбејт измами, чија цел е единствено да го натераат корисникот да кликне на соодветен линк од кој добиваат пари, доживуваат камбек, иако до пред година-две им го отстапија просторот на крипто-измамите, продажбата на лажни лекови, при што овие „продавачи“ беа меѓу првите во користењето на вештачката интелигенција и меѓународните измами кои раководат со глобалните измамнички „фабрики“ од Далечниот Исток.

Политичките дезинформации, пак, кои беа првична цел на Вистиномер и другите изданија на Фондацијата Метаморфозис уште од 2011 година, и понатаму се актуелни. Иако состојбата е подобра споредено со политичката криза од минатата деценија (2011-17 год.), сепак, редица проблеми поврзани со дезинформациите кај политичките актери и понатмау опстојуваат. Кај предизборните ветувања на политичките партии редовно недостастигаат рокови за исполнување и голем број на неисполнети предизборни ветувања само се пренесуваат во новите програми како што ќе дојде новиот изборен циклус. Кога станува збор, пак, за партиските сооопштенија, воопшто не е невообичаено во нив да се сретнат дезинформации, додека кај изјавите на политичарите она

што најмногу се сретнува тоа се манипулациите каде што вистината се растегнува, прескокнува, прикрива, замаглува, злоупотребува и слично.

Меѓународниот ден на проверката на факти годинава се одбележува преку слоганот „Ние стоиме зад фактите!“ „We Stand for Facts!“, а Меѓународната мрежа за проверка на факти ќе го претстави најновиот годишен извештај за состојбата со проверката на фактите (State of the Fact-Checkers Report.“

#FactsMatter #FactCheckingDay

Партнерство за отворена власт – Конференција за отпочнување на процесот на ко-креација на НАП за ПОВ 2026 – 2028

Министерството за јавна администрација, во соработка со Метаморфозис фондација и Центарот за граѓански комуникации, организира Конференција за отпочнување на процесот на ко-креација на Националниот акциски план за Партнерство за отворена власт 2026 – 2028, која ќе се одржи на 2 април (четврток) 2026 година во Клубот на органите на државната управа со почеток во 11.00 часот.

Конференцијата ќе го означи почетокот на инклузивен процес за дефинирање на приоритетите и заложбите во рамки на новиот Национален акциски план за Партнерство за отворена власт, преку заедничко учество на институции, граѓански организации и релевантни чинители. Настанот ќе отвори дискусија за стратешката визија и институционалната посветеност кон Партнерството за отворена власт, како и за конкретните придобивки од учеството, вклучително транспарентност, отчетност, инклузивност и отворени институции.

Во рамки на агендата предвидени се презентации и панел-дискусии со претставници на институции и граѓанското општество, како и интерактивна работа во тематски групи за ко-креирање на приоритетни области како антикорупција, граѓански простор, дигитално управување, животна средина и отворени институции.

Дел од поддршката за организирање на конференцијата е овозможена од проектот „Заедно за Партнерство за отворена власт: Поддршка на процесот на имплементација и дизајнирање на иднината“ финансиран од Секретаријат за Партнерство за отворена власт.

Фисник Џелили од Порталб добитник на третата награда „Никола Младенов“

Новинарот на „Порталб.мк“, Фисник Џелили, е добитник на третата награда „Никола Младенов“ за сторијата за злоупотребите на средства за третман на кучињата-скитници во Тетово. Тој ја дели третата награда со Александар Димитриевски, за сторијата „Полициските специјалци ќе ги облекува модно женско студио и фирма регистрирана пред тендерот“, објавена на „360 степени“.

Првата награда за најдобра истражувачка сторија на годинешниот конкурс „Никола Младенов 2025“ ja добија Истражувачката репортерска лабораторија (ИРЛ) за сторијата „Кочани – нашиот морален компромис“, тимот на емисијата „КОД“, за серијалот истражувања за пожарот во дискотеката „Пулс“ и новинарката на „Фокус“, Ирена Мулачка, за сторијата за тајниот сопственик на агенцијата „Рубикон“.

Втората награда ја делат тимот на БИРН Македонија за истражувањето и дата-базата за верските имоти на МПЦ-ОА и ИВЗ, и новинарите Александар Методијев и Сузана Мицева за серијалот „Јаглен на раскрсница“. Пофалници за истакнат новинарски ангажман им беа доделени на Мирослава Симоновска и Фросина Факова Серафиновиќ, Бјанка Станковиќ, Славица Филиповска Иванова и Михаил Милошевски.

Наградата се доделува како признание за исклучителната професионална посветеност, истражувачка упорност и високоразвиено чувство за јавен интерес што овие редакции и новинари го покажаа преку своите истражувања, придонесувајќи за разоткривање на причините, пропустите и одговорноста поврзани со еден од најтрагичните настани во поновата историја на земјата – пожарот во дискотеката „Пулс“ во Кочани. Со своите истражувања тие не само што отворија суштински прашања за институционалната одговорност, незаконските постапувања и системската корупцијата, туку и придонесоа јавноста да добие поцелосна, документирана и аргументирана слика за околностите што доведоа до трагедијата.

На годинешниот конкурс пристигнаа 42 стории обработени во 122 текстови и видеоприлози.

Генерална оценка на комисијата е дека најдобрите стории оваа година се одликуваат со темелна проверка на факти, користење разновидни извори, серијален или долгорочен истражувачки пристап, јасна структура и способност комплексните теми да се преточат во разбирливи и влијателни новинарски производи. Токму овие вредности ја потврдуваат суштинската улога на истражувачкото новинарство како коректив на институциите и како важен столб на демократското општество.

DDI Хакатон – Од идеја до дејствување: Како дигиталните алатки го зајакнуваат граѓанскиот ангажман и отпорноста

Низ различни земји и граѓански реалности, постојано се појавува еден модел: луѓето сакаат да се ангажираат, да реагираат и да придонесуваат, но пречесто им недостасува структура, алатки или самодоверба за да го сторат тоа ефикасно.

Петте иницијативи развиени како дел од DDI хакатонот, истакнати овде, демонстрираат моќна промена. Со дизајнирање практични, дигитални решенија ориентирани кон корисникот, тие не само што ги решаваат непосредните празнини, туку фундаментално го менуваат начинот на кој поединците и организациите учествуваат во граѓанскиот живот, правејќи ги активностите подостапни, координирани и влијателни.

Остварување на граѓанскиот потенцијал: Од пасивен интерес до активно учество

Главната пречка за граѓанско ангажирање не е апатијата, туку неизвесноста. Многу млади луѓе, волонтери и актери во заедницата имаат идеи и мотивација, но често не знаат од каде да почнат или како да ја претворат намерата во акција.

Решенија како Path2Action и ActiVibe директно се справуваат со овој предизвик преку обезбедување структурирани, чекор-по-чекор упатства и внимателно избрани патеки за ангажман. Со поедноставување на процесите на планирање и нудење практични алатки, овие платформи го намалуваат стравот од започнување.

Влијанието е опипливо. Корисниците повеќе не се ограничени на споредни улоги, тие стануваат организатори, придонесувачи и иницијатори на граѓански активности. Во фазите на тестирање, учесниците не само што ги користеа платформите, туку почнаа самостојно да придонесуваат со содржина, да истражуваат нови иницијативи и да се ангажираат попроактивно.

Клучно е што оваа трансформација се случува дури и во рестриктивни средини. ActiVibe покажува дека кога на младите луѓе им се даваат безбедни, внимателно дизајнирани дигитални простори, тие продолжуваат да се вклучуваат во значајни, ненасилни граѓански активности и покрај законските и политичките ограничувања. Резултатот не е само зголемено учество, туку и одржлив ангажман, креативност и отпорност.

Поедноставување на сложеноста: Критичните процеси да бидат достапни за сите

Неколку иницијативи паралелно се справуваат со уште една клучна пречка: сложеноста.

Справувањето со дезинформации или проверката на онлајн содржините честопати бара навигација низ фрагментирани алатки, повеќе јазици и нејасни извори. Ова создава одложувања и го обесхрабрува дејствувањето токму во моментот кога брзината и точноста се најважни.

CrossCheck и Disbunk го трансформираат ова искуство. Со интегрирање на работните процеси, спојување на приемот, анализата, верификацијата и координацијата во единствени, интуитивни платформи, тие значителни го намалуваат напорот потребен за одговорно дејствување. Она што некогаш бараше хаотични пребарувања, рачно следење и напредни вештини, сега е достапно во рамките на унифициран систем. Корисниците можат да ги потврдат тврдењата, да ги распоредат доказите и да ги координираат одговорите поефикасно и со поголема самодоверба.

Ова има пошироко влијание кое цели надвор од ефикасноста. Со намалување на бариерите за влез, овие алатки го прошируваат бројот на учесници во борбата против дезинформациите. Студентите, новинарите и актерите на граѓанското општество се подобро опремени критички да се ангажираат со информациите и да придонесат за поздрав дигитален екосистем.

Од реакција до подготвеност: Зајакнување на организацискиот капацитет

Иако индивидуалното овластување е клучен резултат, овие иновации значително ја зајакнуваат и организациската подготвеност.

Развојот на Maira Crisis Co-Pilot го одразува преминот од фрагментирано експертско знаење кон структурирана поддршка во реално време. Организациите што се соочуваат со координирани онлајн напади, репутациски ризици или кампањи на дезинформации често немаат итни, применливи насоки во ситуации под висок притисок.

Со претворање на знаењето за справување со кризи во алатка заснована врз работен тек, потпомогната од вештачка интелигенција, проектот им овозможува на организациите поефикасно да се справат со неизвесноста. Дури и пред целосното распоредување, креирањето функционален MVP претставува клучна промена: премин од концептуално разбирање кон оперативна подготвеност.

Слично на тоа, Disbunk го подобрува начинот на кој тимовите соработуваат во справувањето со дезинформациите. Со централизирање на следењето на инцидентите, управувањето со доказите и комуникацијата, им се овозможува на организациите да се движат од реактивни одговори кон координирана, стратешка акција.

Заедно, овие алатки го зајакнуваат не само индивидуалниот капацитет, туку и поширокиот екосистем на актери кои работат на заштита на демократските процеси.

Дизајнирање за влијание: Што ги прави овие решенија да функционираат

И покрај нивните различни контексти и приоритетни области, сите пет иницијативи делат заеднички пристап: тие им даваат предност на употребливоста, јасноста и релевантноста во реалниот свет пред сложеноста.

Клучните принципи на дизајн што го поткрепуваат нивното влијание вклучуваат: фокусирање на јасни, насочени патеки со упатства за корисниците, наместо на преголема функционалност; градење врз база на реалните потреби на корисниците идентификувани преку тестирање и повратни информации; поедноставување на пристапот и намалување на недоразбирањето (на пр. опционални најавувања, интуитивни интерфејси); испорака на практични функции насочени кон активности, наместо апстрактни информации.

Овие избори не се случајни, тие се клучни за влијанието. Во повеќе случаи, малите одлуки во дизајнот, како што се подобрување на навигацијата, рафинирање на филтрите или разјаснување на чекорите, значително ја зголемија ангажираноста и употребливоста.

Друга клучна лекција е важноста на фокусот. Наместо да се обидуваат да решат сè одеднаш, успешните решенија се концентрираа на клучните моменти, без разлика дали станува збор за „првиот чекор“ на верификација или итен одговор за време на криза. Оваа јасност ги направи алатките поефикасни и полесни за усвојување.

Заеднички резултат: Проширување на капацитетот за дејствување

Заеднички, овие иницијативи илустрираат поширока трансформација во граѓанскиот и дигиталниот ангажман. Тие покажуваат дека кога луѓето се опремени со вистинските алатки, алатки кои се достапни, структурирани и дизајнирани имајќи ги предвид нивните реалности, многу е поголема веројатноста да дејствуваат. Влијанието оди подалеку од индивидуалните случаи на употреба: повеќе млади луѓе иницираат и водат граѓански активности; повеќе корисници критички се ангажираат со информациите пред да ги споделат; повеќе организации реагираат на кризи со структура и самодоверба; повеќе актери се способни ефикасно да соработуваат и да се координираат. Во суштина, овие решенија го менуваат пејзажот од фрагментиран напор кон координирана акција, од неизвесност кон јасност и од намера кон влијание.

Во време кога демократското учество се соочува со сè поголеми предизвици, оваа промена е клучна. Таа покажува дека внимателно дизајнираната дигитална иновација може да направи повеќе отколку само да го поддржи ангажманот. Може активно да го овозможи.

И можеби најважно, тоа ја зајакнува едноставната, но моќна идеја: кога на луѓето им се дадат соодветните алатки, тие и дејствуваат.

Со поддршка на ЦИВИКУС и во партнерство со Civic Literacy Initiative, Фондацијата Метаморфозис го спроведува проектот Хакатон за дигитална демократија – кој има за цел да го поттикне развојот на иновативни дигитални решенија за унапредување на демократијата и зајакнување на граѓанскиот сектор.

Метаморфозис објави истражување за ефектите од дезинформациите и странските влијанија врз демократските процеси

Фондацијата „Метаморфозис“ го објави истражувањето „Ефектот на дезинформациите и странските влијанија врз демократските процеси во Северна Македонија во 2025 година“, кое анализира како дезинформациите и пропагандните наративи влијаат врз јавната дебата, довербата во институциите и учеството на граѓаните во демократските процеси.

Истражувањето комбинира анализа на дезинформациски наративи и анкета на репрезентативен национален примерок, со што овозможува увид во степенот на изложеност и влијание на манипулативните информации врз граѓаните. Овој пристап овозможува и споредување со резултатите од претходните истражувања од 2022 и 2023 година и идентификување на трендовите во развојот на дезинформациската средина во земјата.

Наодите укажуваат дека ширењето на дезинформации претставува значаен општествен и институционален предизвик кој влијае врз медиумскиот простор, довербата во институциите и квалитетот на демократските процеси. Покрај геополитичките наративи поврзани со војната во Украина, во медиумскиот простор се присутни и анти-ЕУ и анти-НАТО пораки, манипулативни содржини поврзани со избори, здравствени теми и новите технологии, вклучително и вештачката интелигенција.

Истражувањето има за цел да обезбеди емпириска основа за јавна дебата и креирање политики, како и да придонесе кон зајакнување на општествената отпорност кон дезинформации преку пристап што ги вклучува сите релевантни чинители – институции, медиуми, граѓански организации и академската заедница.

Истражувањето е спроведено како дел од пошироките напори на Метаморфозис за следење и разобличување на штетните странски влијанија и зајакнување на медиумската писменост и демократската отпорност во Северна Македонија и регионот на Западен Балкан.

За дел од резултатите од истражувањето директорот за партнерства и развој на „Метаморфозис“ Филип Стојановски дискутираше во рамки на интервју за ТВ Сител на 13.03.2026.

👉 Истражувањето е достапно на следниот линк:

Јавен повик за пријавување учество во процесот на ко-креирање на Национален акциски план за Партнерство за отворена власт 2026-2028 година

Врз основа на член 3 став (2) алинеја (5) и (6) од Решението за формирање на Совет за координација и следење на процесот на Партнерството за отворена власт 2024-2026 година бр. 16-1662/1 од 02.05.2024 година и Решението за измена на решението за формирање на Совет за координација и следење на процесот на Партнерството за отворена власт 2024-2026 година 13-3697/2 од 29.09.2025 и 13-3697/3 од 3.12.2025 година, Советот за координација и следење на процесот на Партнерството за отворена власт 2024-2026 година, согласно одлука на седницата одржана на 26.02.2026 година објавува

Јавен повик

за пријавување учество во процесот на ко-креирање на Национален акциски план за Партнерство за отворена власт 2026-2028 година

Советот за координација и следење на процесот на Партнерството за отворена власт 2024-2026 година, на седницата одржана на 26.02.2026 година утврди Постапка за спроведување консултации со засегнати страни за креирање на нови приоритети и заложби во рамките на процесот „Партнерство за отворена власт” со цел да се обезбеди навремен, непречен, инклузивен и транспарентен процес на ко-креирање на Националниот акциски план за Партнерство за отворена власт 2026-2028 година.

Јавниот повик треба да овозможи консултации со јавноста и пријавување на засегнати страни за учество во процесот на консултација и креирање на Националниот акциски план за Партнерство за отворена власт 2026-2028 година и вклучување во работни средби за една или повеќе приоритетни области (антикорупција, граѓански простор, клима и животна средина, дигитално управување, фискална отвореност, инклузија, пристап до правда, јавно учество, право на информации, отворено судство и отворен парламент), во периодот на ко-креирање на Националниот акциски план за Партнерство за отворена власт 2026-2028 година.

Во процесот на консултации и ко-креирање на новиот акциски план, пријавените учесници ќе можат да дадат свој придонес во идентификување и приоретизирање на клучните проблеми во горенаведените приоритетни области и предлагање на решенија за нивно надминување.

Учесниците својот придонес можат да го дадат преку учество во работни групи за консултација, по претходно утврден начин и динамика на работа. Временската рамка и активностите се достапни на следниот линк: ВРЕМЕНСКА РАМКА НА АКТИВНОСТИ ЗА ПОДГОТОВКА НА НАП ЗА ПАРТНЕРСТВО ЗА ОТВОРЕНА ВЛАСТ 2026-2028

Учесниците потребно е да осигураат дека ставовите и потребите на локално ниво ќе бидат соодветно презентирани и застапени.

Пријавувањето за учество во процесот на консултација и ко-креирање на Националниот акциски план за Партнерство за отворена власт 2026-2028 година се врши по електронски пат, преку следниот линк .

Рокот за поднесување на пријавите е 20.03.2026 година.

Одржана седма седница на Советот за координација и следење на процесот на Партнерството за отворена власт 2024-2026 година

Се одржа седмата седница на Советот за координација и следење на процесот на Партнерство за отворена власт2024–2026, на која беа разгледани и дискутирани клучни прашања од интерес за Советот и Партнерството. На седницата активно учествуваа 12 членови и 4 заменик-членови на Советот.

Министерството за јавна администрација обезбеди стручно-административна поддршка за подготовка, организација и спроведување на видео-седницата преку порталот www.ovp.gov.mk.

Во пресрет на отпочнување на процесот на ко-креирање на седмиот Национален акциски план за Партнерство за отворена власт 2026–2028 година, Советот ги усвои следните документи:

Постапка за спроведување консултации со засегнати страни за креирање нови приоритети и заложби во рамките на процесот „Партнерство за отворена власт“ со временска рамка;
Јавен повик за пријавување на учество во процесот на ко-креирање на Националниот акциски план за Партнерство за отворена власт 2026–2028 година со Пријава;
Критериуми за оценување на релевантноста и поврзаноста на заложбите од процесот на ко-креирање на акцискиот план со начелата на Партнерството за отворена власт;
Едукативен материјал за Партнерство за отворена власт.

Со ваквиот пристап се обезбедува систематизиран начин на планирање и спроведување на процесот на консултации, со цел навремен, непречен, инклузивен и транспарентен процес на ко-креирање на новиот Национален акциски план 2026–2028 година.

Платформата на граѓански организации за борба против корупцијата реагира на јавните изјави на Премиерот во врска со постапката за избор на државен јавен обвинител

Платформата на граѓански организации за борба против корупцијата со внимание го следи процесот за избор на нов државен јавен обвинител.

Имајќи предвид дека Совет на јавни обвинители јавно соопшти дека дал позитивно мислење за четворица кандидати кои ги исполнуваат законските услови и дека предметот е доставен во понатамошна постапка до Владата на Република Северна Македонија, сметаме дека од овој момент одговорноста за зачувување на кредибилитетот на постапката е кај извршната власт.

Во таа насока, укажуваме дека јавни изјави на Претседателот на Владата, со кои однапред се исклучуваат одредени кандидати, во фаза кога Владата сè уште нема донесено одлука, создаваат ризик од политичко влијание врз процесот. Особено имајќи предвид дека станува збор за кандидати за кои веќе е утврдено дека ги исполнуваат законските критериуми, ваквите изјави можат да ја нарушат довербата во еднаквиот третман и во интегритетот на постапката.

Изборот на државен јавен обвинител не е политичка, туку институционална одлука со значајни последици врз владеењето на правото и системот на кривична правда. Оттука, очекуваме Владата да постапува одговорно, да се раководи исклучиво од законските критериуми и стручните оценки, и да обезбеди транспарентност во носењето на конечната одлука.

Во контекст на тековните предизвици поврзани со борбата против корупцијата и организираниот криминал, изборот на државен јавен обвинител има суштинско значење за обезбедување професионалност, суштинска амбиција за реформи и подобрување, и институционална независност во работењето на обвинителството. Затоа, секоја јавна комуникација поврзана со оваа постапка треба да придонесува кон зајакнување, а не кон релативизирање на довербата во процесот кој е утврден со закон.

Во таа смисла, потсетуваме дека и во последните извештаи на Европската комисија за напредокот на Северна Македонија се нотираат забелешки поврзани со потребата од јакнење на независноста, професионалноста и ефикасноста на јавното обвинителство, како и од доследно почитување на процедурите во клучните именувања. Оттука, особено е важно постапката за избор на државен јавен обвинител да се спроведе на начин што ќе покаже институционална зрелост и јасна дистанца од какви било политички влијанија, во согласност со европските стандарди и преземените обврски.

Платформата нема да навлегува во оценка на поединечни кандидати, но јасно укажува дека одговорноста за интегритетот на овој процес е директно на Владата. Очекуваме одлуката да биде јавно, детално и аргументирано образложена врз основа на однапред утврдени и мерливи критериуми. Секое отстапување од принципите на професионалност, еднаков третман и транспарентност ќе значи сериозно нарушување на довербата во постапката и дополнително ќе ја поткопа довербата во независноста на обвинителството.

Повик за доставување на понуди за изработка на курикулум за писменост во областа на вештачката интелигенција за даватели на образование за возрасни и обучувачи и спроведување обука на обучувачи (Training of Trainers – ToT)

За потребите на проектот „Иницирање програми за учење за возрасни за вештачка интелигенција“ финансиран преку Erasmus+ програмата, KA220-ADU – Партнерства за соработка во образованието за возрасни, од страна на Европската Унија, Фондацијата за интернет и општество Метаморфозис објавува Повик за доставување на понуди за изработка на курикулум за писменост во областа на вештачката интелигенција за даватели на образование за возрасни и обучувачи и спроведување обука на обучувачи (Training of Trainers – ToT).

Предмет на овој повик е ангажирање на експерт/ка или тим експерти за:

Дизајн на релевантен и применлив курикулум за образование на возрасни во областа на вештачката интелигенција, наменет за даватели на образование за возрасни, едукатори и обучувачи, со фокус на примената на ВИ во професионални средини и во приватниот живот;
Придонес во процесот на координација, консултација и проверка на содржината на практичниот прирачник за едукатори (toolkit); и
Дизајн и спроведување на обука на обучувачи (Training of Trainers – ToT) за користење на курикулумот во нивната работа.

Целосниот повик, заедно со сите детали, условите и начинот на пријавување, можете да го најдете во продолжение: ПОВИК ЗА ДОСТАВУВАЊЕ НА ПОНУДИ

Формуларот за финансиска понуда можете да го најдете на овој линк: ПРИЛОГ 1_ФИНАНСИСКА ПОНУДА

Доколку имате било какво прашање околу повикот, Ве молиме обратете се на nadica@metamorphosis.org.mk, најдоцна до 23 февруари 2026 година. Крајниот рок за доставување на понудите е 25 февруари 2026 година.

Пакет мултимедијални алатки и локални форуми за справување со дезинформации по избори

Метаморфозис изработи мини-пакет мултимедијални алатки развиени за препознавање и справување со дезинформациите и штетните наративи во медиумите и на социјалните мрежи што поттикнуваат меѓуетнички тензии, говор на омраза и поларизација по избори.

Пакетот е наменет за граѓански организации, медиуми, едукатори, младински работници и активни граѓани, и вклучува две објаснувачки видеа кои на едноставен и разбирлив начин ги објаснуваат клучните наративи и механизми на дезинформации; „Myth – Mechanism – Fact“ one-pagers; шест социјални картички подготвени за употреба на социјалните мрежи; темплејти за смирувачки пост, наменет за одговор на поларизирачки и манипулативни содржини; и водич за фацилитатори за работа со заедници и групи.

Алатките се достапни на македонски и на албански јазик и имаат за цел да помогнат во препознавање на дезинформациите, поттикнување критичко размислување и поддршка на одговорна и смирувачка комуникација во чувствителни постизборни периоди.

Покрај мултимедијалните алатки, Метаморфозис организираше и локални форуми во Тетово на 21 јануари, во Чаир на 26 јануари, во Куманово на 4 февруари, во Бутел на 10 февруари и во Кичево на 12 февруари 2026 година.

На овие форуми, околу 130 млади луѓе, претставници на општинската администрација, образовните институции, граѓанските организации и медиумите имаа можност отворено да дискутираат за дезинформациите, говорот на омраза и поларизацијата во медиумите и на социјалните мрежи по локалните избори.

Преку комбинирање на мултимедијални алатки и директен дијалог во заедниците, Метаморфозис продолжува да придонесува кон поинформирана јавност, поголема медиумска писменост и намалување на поларизацијата во јавниот дискурс.